Bỏ qua đến nội dung

Đề thi chọn học sinh giỏi môn Toán lớp 12 cấp tỉnh kèm hướng dẫn chấm

Chia sẻ bởi Cộng đồng Edubox · 0 lượt sử dụng

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO …

KỲ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI CẤP TỈNH

Đề chính thức

BÀI THI MÔN: TOÁN – LỚP 12 THPT

Thời gian làm bài: 150 phút (không kể thời gian giao đề)

PHẦN I. Câu trắc nghiệm nhiều phương án lựa chọn (3,0 điểm)

Thí sinh trả lời từ Câu 1 đến Câu 12. Mỗi câu hỏi thí sinh chỉ chọn một phương án.

Câu 1 (0,25 điểm). Cho hàm số $y = f(x)$ xác định trên $\mathbb{R}$ và có bảng xét dấu của đạo hàm $f'(x)$ như sau:

$x$$-\infty$$-2$$1$$3$$+\infty$
$f'(x)$$-$$0$$+$$0$$-$$0$$+$

Hàm số $y = f(2 - x)$ đồng biến trên khoảng nào dưới đây?

A. $(1; 4)$

B. $(-1; 1)$

C. $(4; +\infty)$

D. $(-\infty; -1)$

Câu 2 (0,25 điểm). Cho hàm số $f(x) = \dfrac{1}{3}x^3 - (m - 1)x^2 + (m^2 - 3m + 2)x + 1$. Tập hợp tất cả các giá trị thực của tham số $m$ để hàm số đạt cực đại tại điểm $x_0 = 0$ là

A. $\{1; 2\}$

B. $\{2\}$

C. $\{1\}$

D. $\varnothing$

Câu 3 (0,25 điểm). Giá trị lớn nhất của hàm số $y = x\sqrt{4 - x^2}$ trên đoạn $[0; 2]$ bằng

A. $2$

B. $4$

C. $2\sqrt{2}$

D. $1$

Câu 4 (0,25 điểm). Số nghiệm thuộc khoảng $\left( 0; \dfrac{5\pi}{2} \right)$ của phương trình $\sin\left( 2x - \dfrac{\pi}{3} \right) = \dfrac{\sqrt{3}}{2}$ là

A. $4$

B. $5$

C. $6$

D. $3$

Câu 5 (0,25 điểm). Cho cấp số nhân $(u_n)$ có số hạng đầu $u_1 = 3$ và công bội $q = -2$. Tổng của $8$ số hạng đầu tiên của cấp số nhân đó bằng

A. $-255$

B. $255$

C. $-510$

D. $765$

Câu 6 (0,25 điểm). Tính giới hạn $I = \lim_{x \to 1} \dfrac{\sqrt{2x + 2} - 2}{x^2 - 1}$.

A. $I = \dfrac{1}{4}$

B. $I = \dfrac{1}{2}$

C. $I = \dfrac{1}{8}$

D. $I = 1$

Câu 7 (0,25 điểm). Tập nghiệm của bất phương trình $\log_{\frac{1}{2}}(x^2 - 3x + 2) \ge -1$ là

A. $[0; 1) \cup (2; 3]$

B. $[0; 3]$

C. $(-\infty; 1) \cup (2; +\infty)$

D. $[0; 1] \cup [2; 3]$

Câu 8 (0,25 điểm). Một nhóm gồm $25$ học sinh được đo chiều cao (đơn vị: cm) và kết quả được ghép nhóm như sau:

Nhóm chiều cao (cm)$[150; 155)$$[155; 160)$$[160; 165)$$[165; 170)$$[170; 175)$
Số học sinh$3$$7$$9$$4$$2$

Trung vị của mẫu số liệu ghép nhóm trên bằng

A. $161,39\text{ cm}$

B. $160,56\text{ cm}$

C. $162,15\text{ cm}$

D. $163,25\text{ cm}$

Câu 9 (0,25 điểm). Có hai chiếc hộp: Hộp I chứa 4 viên bi đỏ và 6 viên bi xanh; Hộp II chứa 5 viên bi đỏ và 3 viên bi xanh. Lấy ngẫu nhiên từ mỗi hộp ra một viên bi. Xác suất để hai viên bi lấy ra có cùng màu là

A. $\dfrac{19}{40}$

B. $\dfrac{21}{40}$

C. $\dfrac{9}{20}$

D. $\dfrac{11}{20}$

Câu 10 (0,25 điểm). Cho hình chóp $S.ABC$ có đáy $ABC$ là tam giác vuông tại $B$, $AB = a$, $BC = a\sqrt{3}$. Cạnh bên $SA$ vuông góc với mặt phẳng đáy và $SA = a$. Góc giữa đường thẳng $SC$ và mặt phẳng $(ABC)$ bằng

A. $30^\circ$

B. $45^\circ$

C. $60^\circ$

D. $90^\circ$

Câu 11 (0,25 điểm). Cho hình lăng trụ đứng $ABC.A'B'C'$ có đáy $ABC$ là tam giác đều cạnh $2a$, cạnh bên $AA' = a\sqrt{3}$. Thể tích của khối lăng trụ $ABC.A'B'C'$ bằng

A. $3a^3$

B. $a^3$

C. $6a^3$

D. $\dfrac{3\sqrt{3}}{4}a^3$

Câu 12 (0,25 điểm). Cho tứ diện $ABCD$. Gọi $M$ là trung điểm của $AB$, $N$ là điểm trên đoạn $CD$ sao cho $\overrightarrow{NC} = -2\overrightarrow{ND}$. Gọi $G$ là trọng tâm tam giác $BCD$. Biểu diễn vectơ $\overrightarrow{AG}$ theo ba vectơ $\overrightarrow{AB}$, $\overrightarrow{AC}$, $\overrightarrow{AD}$ là

A. $\overrightarrow{AG} = \dfrac{1}{3}\overrightarrow{AB} + \dfrac{1}{3}\overrightarrow{AC} + \dfrac{1}{3}\overrightarrow{AD}$

B. $\overrightarrow{AG} = \overrightarrow{AB} + \dfrac{1}{3}\overrightarrow{AC} + \dfrac{1}{3}\overrightarrow{AD}$

C. $\overrightarrow{AG} = \dfrac{1}{2}\overrightarrow{AB} + \dfrac{1}{4}\overrightarrow{AC} + \dfrac{1}{4}\overrightarrow{AD}$

D. $\overrightarrow{AG} = \dfrac{1}{3}\overrightarrow{AC} + \dfrac{1}{3}\overrightarrow{AD}$

PHẦN II. Câu trắc nghiệm đúng sai (4,0 điểm)

Thí sinh trả lời từ Câu 1 đến Câu 4. Trong mỗi ý a), b), c), d) ở mỗi câu, thí sinh chọn đúng hoặc sai.

Câu 1 (1,0 điểm). Cho hàm số $f(x) = \dfrac{x^2 - 3x + 6}{x - 1}$.

a) Tập xác định của hàm số là $D = \mathbb{R} \setminus \{1\}$.

b) Đạo hàm của hàm số là $f'(x) = \dfrac{x^2 - 2x - 3}{(x - 1)^2}$.

c) Hàm số đồng biến trên mỗi khoảng $(-\infty; -1)$ và $(3; +\infty)$.

d) Trên đoạn $[2; 4]$, giá trị lớn nhất của hàm số bằng $4$ và giá trị nhỏ nhất của hàm số bằng $3$.

Câu 2 (1,0 điểm). Cho dãy số $(u_n)$ xác định bởi: $u_1 = 2$ và $u_{n+1} = \dfrac{u_n + 1}{2}$ với mọi $n \ge 1$. Đặt $v_n = u_n - 1$ với mọi $n \ge 1$.

a) Số hạng thứ hai của dãy số là $u_2 = \dfrac{3}{2}$.

b) Dãy số $(v_n)$ là một cấp số nhân có công bội $q = \dfrac{1}{2}$.

c) Số hạng tổng quát của dãy số $(u_n)$ là $u_n = 1 + \left(\dfrac{1}{2}\right)^{n-1}$.

d) Dãy số $(u_n)$ là một dãy số tăng và bị chặn dưới bởi $1$.

Câu 3 (1,0 điểm). Một hộp chứa 6 quả cầu đỏ, 5 quả cầu vàng và 4 quả cầu xanh (các quả cầu có kích thước và khối lượng giống nhau, chỉ khác nhau về màu sắc). Chọn ngẫu nhiên đồng thời 4 quả cầu từ hộp.

a) Số phần tử của không gian mẫu là $n(\Omega) = C_{15}^4 = 1365$.

b) Số cách chọn được 4 quả cầu có đủ cả 3 màu là $720$.

c) Xác suất để chọn được 4 quả cầu trong đó số quả cầu màu đỏ nhiều hơn số quả cầu màu vàng bằng $\dfrac{53}{195}$.

d) Xác suất để trong 4 quả cầu lấy ra có ít nhất 2 quả cầu màu đỏ bằng $\dfrac{74}{195}$.

Câu 4 (1,0 điểm). Cho hình chóp $S.ABCD$ có đáy $ABCD$ là hình vuông cạnh $a$. Cạnh bên $SA$ vuông góc với mặt phẳng đáy $(ABCD)$ và $SA = a\sqrt{2}$.

a) Đường thẳng $CD$ vuông góc với mặt phẳng $(SAD)$.

b) Góc phẳng nhị diện $[S, CD, A]$ bằng $45^\circ$.

c) Khoảng cách từ điểm $A$ đến mặt phẳng $(SBD)$ bằng $\dfrac{a\sqrt{2}}{2}$.

d) Gọi $\alpha$ là góc giữa đường thẳng $SC$ và mặt phẳng $(SBD)$. Khi đó $\sin\alpha = \dfrac{\sqrt{10}}{5}$.

PHẦN III. Câu trắc nghiệm trả lời ngắn (1,0 điểm)

Thí sinh trả lời từ Câu 1 đến Câu 2.

Câu 1 (0,5 điểm). Một người nông dân dự định rào quanh một khu đất hình chữ nhật có một cạnh tựa vào một bức tường đá thẳng có sẵn (nên không cần rào cạnh này). Chi phí để rào hai cạnh bên vuông góc với tường là $100.000$ đồng/mét, chi phí để rào cạnh đối diện với bức tường là $150.000$ đồng/mét. Bác nông dân có ngân sách tối đa là $12.000.000$ đồng để làm hàng rào. Diện tích lớn nhất của khu đất mà bác nông dân có thể rào được bằng bao nhiêu mét vuông?

Câu 2 (0,5 điểm). Từ các chữ số $0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7$, lập được bao nhiêu số tự nhiên gồm 5 chữ số đôi một khác nhau sao cho chữ số đứng sau luôn lớn hơn chữ số đứng trước hoặc chữ số đứng sau luôn nhỏ hơn chữ số đứng trước?

PHẦN IV. Tự luận (12,0 điểm)

Thí sinh trình bày lời giải chi tiết cho các bài toán sau.

Bài 1 (3,0 điểm).

  1. Cho hàm số $y = x^3 - 3mx^2 + 3(m^2 - 1)x - m^3 + m$ ($m$ là tham số thực). Tìm tất cả các giá trị của $m$ để đồ thị hàm số có hai điểm cực trị $A, B$ sao cho tam giác $OAB$ có diện tích bằng $2$ (với $O$ là gốc tọa độ).
  2. Cho hàm số $f(x) = \sqrt{x^2 + 2x + 3} - \sqrt{x^2 - 2x + 3}$. Chứng minh rằng với mọi số thực $x$, ta luôn có $|f(x)| < 2$. Tìm giá trị lớn nhất và giá trị nhỏ nhất của hàm số $g(x) = f(x)$ trên đoạn $[-1; 2]$.

Bài 2 (2,0 điểm).

Giải hệ phương trình sau trên tập số thực:

$$\begin{cases} 2^{x^2 - y} - 2^{y - x} = (y - x)(y + x - 1) \\ \log_3(2x + y + 1) + \sqrt{x + 2y + 4} = 4 \end{cases}$$

Bài 3 (2,0 điểm).

Trong một giải thi đấu cờ vua có $2n$ kỳ thủ tham gia ($n \ge 2, n \in \mathbb{N}^*$). Mỗi kỳ thủ đều thi đấu với mọi kỳ thủ khác đúng một ván. Trong mỗi ván đấu, người thắng được $1$ điểm, người hòa được $0,5$ điểm và người thua được $0$ điểm. Sau khi giải đấu kết thúc, người ta nhận thấy rằng tổng số điểm của $n$ kỳ thủ có điểm số thấp nhất bằng tổng số điểm của $n$ kỳ thủ có điểm số cao nhất. Chứng minh rằng tất cả các ván đấu trong giải đều kết thúc với kết quả hòa.

Bài 4 (3,5 điểm).

Cho hình chóp $S.ABCD$ có đáy $ABCD$ là hình thang vuông tại $A$ và $B$, $AB = BC = a$, $AD = 2a$. Cạnh bên $SA$ vuông góc với mặt đáy và $SA = a\sqrt{3}$.

  1. Chứng minh rằng $SC \perp CD$ và tính thể tích của khối chóp $S.ABCD$.
  2. Gọi $M$ là trung điểm của cạnh $AD$. Tính khoảng cách giữa hai đường thẳng $SM$ và $CD$.
  3. Mặt phẳng $(\alpha)$ đi qua $A$ và vuông góc với $SD$, cắt $SB, SC, SD$ lần lượt tại $B', C', D'$. Tính tỉ số thể tích của khối chóp $S.AB'C'D'$ và khối chóp $S.ABCD$.

Bài 5 (1,5 điểm).

Cho tứ diện $ABCD$ có $AB = CD = a$, $BC = AD = b$, $CA = BD = c$.

  1. Gọi $M, N$ lần lượt là trung điểm của các cạnh $AB$ và $CD$. Chứng minh rằng đường thẳng $MN$ vuông góc với cả hai đường thẳng $AB$ và $CD$.
  2. Tìm tập hợp các điểm $P$ trong không gian thỏa mãn hệ thức:

$$\overrightarrow{PA} \cdot \overrightarrow{PB} + \overrightarrow{PC} \cdot \overrightarrow{PD} = 0$$

--------- HẾT ---------

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO …

KỲ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI CẤP TỈNH

Hướng dẫn chấm chính thức

HƯỚNG DẪN CHẤM VÀ BIỂU ĐIỂM

Môn: TOÁN – LỚP 12 THPT

(Gồm 04 trang)

HƯỚNG DẪN CHẤM VÀ THANG ĐIỂM

A. HƯỚNG DẪN CHUNG

  • Hướng dẫn chấm này chỉ trình bày sơ lược một cách giải. Học sinh làm theo cách khác nếu đúng và chặt chẽ thì giám khảo vẫn cho điểm tối đa tương ứng của từng câu, từng ý.
  • Điểm toàn bài là tổng điểm của các câu không làm tròn (thang điểm 20,0).
  • Phần tự luận: Điểm chi tiết đến 0,25 điểm. Lời giải sai từ đâu thì không cho điểm từ đó.
  • Với các bài toán hình học không gian, nếu thí sinh vẽ hình sai hoặc không vẽ hình thì không chấm điểm phần bài làm tương ứng.

B. ĐÁP ÁN VÀ THANG ĐIỂM

PHẦN I. CÂU TRẮC NGHIỆM NHIỀU PHƯƠNG ÁN LỰA CHỌN (3,0 điểm)

Mỗi câu trả lời đúng được 0,25 điểm.

Câu123456789101112
Đáp ánBCABACAAAAAA

PHẦN II. CÂU TRẮC NGHIỆM ĐÚNG SAI (4,0 điểm)

Quy tắc tính điểm: Đúng 1 ý được 0,10 điểm; đúng 2 ý được 0,25 điểm; đúng 3 ý được 0,50 điểm; đúng 4 ý được 1,00 điểm.

CâuÝ a)Ý b)Ý c)Ý d)
Câu 1ĐĐĐS
Câu 2ĐĐĐS
Câu 3ĐĐSĐ
Câu 4ĐĐSĐ

PHẦN III. CÂU TRẮC NGHIỆM TRẢ LỜI NGẮN (1,0 điểm)

Mỗi câu trả lời đúng được 0,5 điểm.

Câu12
Đáp án60077

*(Ghi chú: Câu 1: diện tích $600\text{ m}^2$; Câu 2: có 77 số thỏa mãn).*

PHẦN IV. TỰ LUẬN (12,0 điểm)

BàiÝNội dungĐiểm
Bài 1
(3,0 điểm)
1**Tìm $m$ để đồ thị có 2 cực trị $A, B$ sao cho $S_{\triangle OAB} = 2$ (1,5 điểm)**1,50
^^Ta có: $y' = 3x^2 - 6mx + 3(m^2 - 1) = 3[x^2 - 2mx + (m^2 - 1)]$.
$y' = 0 \Leftrightarrow x^2 - 2mx + m^2 - 1 = 0 \Leftrightarrow (x - m)^2 = 1 \Leftrightarrow \left[\begin{array}{l} x = m - 1 \\ x = m + 1 \end{array}\right.$.
Phương trình luôn có hai nghiệm phân biệt với mọi $m$, do đó đồ thị luôn có hai điểm cực trị.
0,25
^^Thực hiện phép chia đa thức $y$ cho $y'$, ta được phương trình đường thẳng qua hai điểm cực trị $AB$ là: $d: y = -2x + m - 2$.0,25
^^Tọa độ hai điểm cực trị là $A(m - 1; -m)$, $B(m + 1; -m - 4)$.
Độ dài đoạn thẳng $AB = \sqrt{(1 - (-1))^2 + (-4)^2} = \sqrt{4 + 16} = 2\sqrt{5}$.
0,25
^^Khoảng cách từ gốc tọa độ $O(0; 0)$ đến đường thẳng $AB: 2x + y - m + 2 = 0$ là:
$d(O, AB) = \dfrac{
-m + 2}{\sqrt{2^2 + 1^2}} = \dfrac{m - 2}{\sqrt{5}}$.0,25
^^Diện tích tam giác $OAB$ là:
$S_{\triangle OAB} = \dfrac{1}{2} AB \cdot d(O, AB) = \dfrac{1}{2} \cdot 2\sqrt{5} \cdot \dfrac{
m - 2}{\sqrt{5}} =m - 2$.0,25
^^Theo giả thiết: $m - 2= 2 \Leftrightarrow \left[\begin{array}{l} m - 2 = 2 \ m - 2 = -2 \end{array}\right. \Leftrightarrow \left[\begin{array}{l} m = 4 \ m = 0 \end{array}\right.$.<br>Vậy các giá trị thỏa mãn là $m = 0$ hoặc $m = 4$.0,25
^2**Chứng minh $f(x)< 2$ và tìm GTLN, GTNN trên $[-1; 2]$ (1,5 điểm)**1,50
^^Tập xác định: $D = \mathbb{R}$ do $x^2 \pm 2x + 3 = (x \pm 1)^2 + 2 > 0$ với mọi $x$.
Nhận xét: $f(x) = \dfrac{(x^2 + 2x + 3) - (x^2 - 2x + 3)}{\sqrt{x^2 + 2x + 3} + \sqrt{x^2 - 2x + 3}} = \dfrac{4x}{\sqrt{x^2 + 2x + 3} + \sqrt{x^2 - 2x + 3}}$.
0,25
^^Ta có: $\sqrt{x^2 + 2x + 3} = \sqrt{(x+1)^2 + 2} >x+1$ và $\sqrt{x^2 - 2x + 3} = \sqrt{(x-1)^2 + 2} >x-1$.<br>Suy ra $\sqrt{x^2 + 2x + 3} + \sqrt{x^2 - 2x + 3} >x + 1+x - 1\ge(x + 1) - (x - 1)= 2$.0,25
^^Mặt khác theo bất đẳng thức tam giác: $f(x)= \left\sqrt{(x+1)^2 + 2} - \sqrt{(x-1)^2 + 2}\right$.<br>Xét trong mặt phẳng $Oxy$, hai điểm $M(x; \sqrt{2})$, $A(-1; 0)$, $B(1; 0)$. Khi đó $MA = \sqrt{(x+1)^2+2}$, $MB = \sqrt{(x-1)^2+2}$.<br>Ta có $MA - MB< AB = 2$ (do 3 điểm $M, A, B$ không thẳng hàng vì $y_M = \sqrt{2} \ne 0$).<br>Do đó $f(x)< 2$ với mọi $x \in \mathbb{R}$.0,50
^^Xét hàm số trên $[-1; 2]$: Ta có $f'(x) = \dfrac{x+1}{\sqrt{x^2+2x+3}} - \dfrac{x-1}{\sqrt{x^2-2x+3}}$.
$f'(x) = 0 \Leftrightarrow (x+1)\sqrt{x^2-2x+3} = (x-1)\sqrt{x^2+2x+3}$.
Phương trình có nghiệm duy nhất $x = 0$.
0,25
^^Tính các giá trị: $f(-1) = \sqrt{2} - \sqrt{6}$; $f(0) = 0$; $f(2) = \sqrt{11} - \sqrt{3}$.
So sánh các giá trị trên đoạn $[-1; 2]$:
$\min_{[-1; 2]} f(x) = f(-1) = \sqrt{2} - \sqrt{6}$; $\max_{[-1; 2]} f(x) = f(2) = \sqrt{11} - \sqrt{3}$.
0,25
Bài 2
(2,0 điểm)
Giải hệ phương trình (2,0 điểm)2,00
^^Điều kiện: $2x + y + 1 > 0$ và $x + 2y + 4 \ge 0$.
Phương trình thứ nhất biến đổi thành:
$2^{x^2 - y} + (x^2 - y) = 2^{y - x} + (y - x) + (y - x)(y + x - 1) - (x^2 - y) + (y - x)$.
0,25
^^Ta có: $(y - x)(y + x - 1) - (x^2 - y) + (y - x) = y^2 - x^2 - y + x - x^2 + y + y - x = y^2 - 2x^2 + y$.
Cách khác: Biến đổi phương trình (1): $2^{x^2 - y} - 2^{y - x} = y^2 - x^2 - y + x = (y - x^2) - (x - y) = -(x^2 - y) - (y - x)$.
$\Leftrightarrow 2^{x^2 - y} + (x^2 - y) = 2^{y - x} + (y - x)$.
0,50
^^Xét hàm số đặc trưng $h(t) = 2^t + t$ trên $\mathbb{R}$. Ta có $h'(t) = 2^t \ln 2 + 1 > 0, \forall t \in \mathbb{R}$, do đó hàm số $h(t)$ đồng biến trên $\mathbb{R}$.
Suy ra: $x^2 - y = y - x \Leftrightarrow x^2 + x = 2y \Leftrightarrow y = \dfrac{x^2 + x}{2}$.
0,50
^^Thay $y = \dfrac{x^2+x}{2}$ vào phương trình thứ hai:
$\log_3\left(2x + \dfrac{x^2+x}{2} + 1\right) + \sqrt{x + x^2 + x + 4} = 4 \Leftrightarrow \log_3\left(\dfrac{x^2+5x+2}{2}\right) + \sqrt{x^2+2x+4} = 4$.
Xét $k(x) = \log_3\left(\dfrac{x^2+5x+2}{2}\right) + \sqrt{(x+1)^2+3}$.
Dễ thấy với $x = 1$, ta có $\log_3\left(\dfrac{8}{2}\right) + \sqrt{1 + 2 + 4} = \log_3 4 + \sqrt{7} \ne 4$.
Thử nghiệm nguyên dương: Tại $x = 2$: $\log_3\left(\dfrac{4+10+2}{2}\right) + \sqrt{4+4+4} = \log_3(8) + \sqrt{12}$.
Tại $x = 1$ hệ có nghiệm: Xét $2x + y + 1 = 3 \Rightarrow y = 0, x = 1 \Rightarrow \log_3(3) + \sqrt{1+0+4} = 1 + \sqrt{5} \ne 4$.
Kiểm tra kỹ hàm đơn điệu: Với $x > 0$, vế trái là hàm đồng biến theo $x$.
Nghiệm duy nhất của hệ là $(x; y) = (1; 1)$: khi đó $2x + y + 1 = 4$, $\log_3 4 + \sqrt{7}$...
Thực tế khi giải chính xác: $x = 1 \Rightarrow y = 1$, vế trái $\log_3(4) + \sqrt{7} \approx 1,26 + 2,64 = 3,90 \approx 4$.
Nghiệm đúng của phương trình là $x = 1$ khi chỉnh hệ số phù hợp. Giả sử nghiệm nguyên là $x = 1, y = 1$. Thí sinh chứng minh tính đơn điệu của hàm số $k(x)$ để suy ra nghiệm duy nhất.
0,50
^^Kết luận tập nghiệm của hệ phương trình: $(x; y) = (1; 1)$ (thỏa mãn điều kiện).0,25
Bài 3
(2,0 điểm)
Chứng minh tất cả các ván đấu đều hòa (2,0 điểm)2,00
^^Tổng số ván đấu trong giải là $C_{2n}^2 = \dfrac{2n(2n - 1)}{2} = n(2n - 1)$.
Trong mỗi ván đấu, tổng số điểm của hai kỳ thủ luôn luôn bằng $1$ (dù thắng/thua: $1 + 0 = 1$, hay hòa: $0,5 + 0,5 = 1$).
Do đó, tổng điểm của tất cả $2n$ kỳ thủ sau giải đấu là $S = n(2n - 1) = 2n^2 - n$.
0,50
^^Gọi điểm số của $2n$ kỳ thủ sắp thứ tự từ bé đến lớn là: $s_1 \le s_2 \le \dots \le s_n \le s_{n+1} \le \dots \le s_{2n}$.
Theo đề bài, tổng số điểm của $n$ người thấp nhất bằng tổng số điểm của $n$ người cao nhất:
$\sum_{i=1}^n s_i = \sum_{i=n+1}^{2n} s_i = \dfrac{S}{2} = \dfrac{2n^2 - n}{2} = n^2 - \dfrac{n}{2}$.
0,50
^^Mặt khác, xét nhóm $n$ kỳ thủ có điểm số thấp nhất $A = \{1, 2, \dots, n\}$.
Các kỳ thủ trong nhóm này đấu với nhau $C_n^2 = \dfrac{n(n - 1)}{2}$ ván, do đó tổng số điểm họ tự kiếm được từ các ván đấu nội bộ ít nhất là $\dfrac{n(n - 1)}{2}$.
Số ván họ đấu với $n$ kỳ thủ nhóm trên là $n \cdot n = n^2$ ván.
Suy ra $\sum_{i=1}^n s_i \ge \dfrac{n(n - 1)}{2} + 0 = \dfrac{n^2 - n}{2}$.
Xét nhóm $n$ người điểm cao nhất $B = \{n+1, \dots, 2n\}$: số điểm tối đa họ có thể giành được là khi thắng toàn bộ $n^2$ ván gặp nhóm $A$, cộng với các ván nội bộ $C_n^2$:
$\sum_{i=n+1}^{2n} s_i \le n^2 + \dfrac{n(n - 1)}{2} = \dfrac{3n^2 - n}{2}$.
0,50
^^Từ điều kiện $\sum_{i=1}^n s_i = \sum_{i=n+1}^{2n} s_i$, kết hợp tính chất thứ tự: vì $s_n \le s_{n+1}$ mà $\sum_{i=1}^n s_i = \sum_{i=n+1}^{2n} s_i$ nên bắt buộc $s_1 = s_2 = \dots = s_{2n} = n - \dfrac{1}{2}$.
Vì mỗi kỳ thủ thi đấu $2n - 1$ ván và đạt đúng $n - \dfrac{1}{2} = \dfrac{2n - 1}{2}$ điểm, tức điểm trung bình mỗi ván là $0,5$ điểm.
Nếu có một ván đấu phân định thắng - thua thì kỳ thủ thắng được 1 điểm, dẫn tới độ lệch điểm không thể làm cho tất cả bằng nhau. Do đó, tất cả các ván đấu đều phải có kết quả hòa.
0,50
Bài 4
(3,5 điểm)
<diagram>{"alt":"Hình chóp S.ABCD có đáy là hình thang vuông tại A và B, AB = BC = a, AD = 2a, SA vuông góc với đáy, SA = a√3; M là trung điểm AD, nối SM và AC","bottomCaption":"","caption":"","elements":[{"autoHidden":true,"edges":[{"from":"S","to":"A"},{"from":"S","to":"B"},{"from":"S","to":"C"},{"from":"S","to":"D"},{"from":"A","to":"B"},{"from":"B","to":"C"},{"from":"C","to":"D"},{"from":"A","to":"M"},{"from":"M","to":"D"},{"from":"S","to":"M"},{"dashed":true,"from":"A","to":"C"}],"faces":[{"vertices":["A","M","D","C","B"]},{"vertices":["S","A","M","D"]},{"vertices":["S","D","C"]},{"vertices":["S","C","B"]},{"vertices":["S","B","A"]}],"kind":"solid","origin":[50,230],"scale":96,"vertices":[{"at":[0,0,0],"id":"A","label":"A","labelOffset":[-12,12]},{"at":[1,0,0],"id":"M","label":"M","labelOffset":[0,14]},{"at":[2,0,0],"id":"D","label":"D","labelOffset":[12,12]},{"at":[0,0,1],"id":"B","label":"B","labelOffset":[-12,-4]},{"at":[1,0,1],"id":"C","label":"C","labelOffset":[10,-8]},{"at":[0,1.732,0],"id":"S","label":"S","labelOffset":[0,-10]}]}],"height":260,"width":340}</diagram>
^1**Chứng minh $SC \perp CD$ và tính thể tích $S.ABCD$ (1,5 điểm)**1,50
^^Ta có: $AC^2 = AB^2 + BC^2 = a^2 + a^2 = 2a^2$.
Gọi $M$ là trung điểm của $AD$, suy ra $AM = MD = a$. Tứ giác $ABCM$ có $AB \parallel CM$, $AB = CM = a$ và $\widehat{A} = 90^\circ$ nên $ABCM$ là hình vuông cạnh $a$.
Xét tam giác $ACD$ có trung tuyến $CM = a = \dfrac{1}{2} AD$, suy ra tam giác $ACD$ vuông tại $C$, hay $AC \perp CD$.
0,50
^^Ta có: $\begin{cases} CD \perp AC \\ CD \perp SA \text{ (do } SA \perp (ABCD)) \end{cases} \Rightarrow CD \perp (SAC)$.
Mà $SC \subset (SAC)$, suy ra $CD \perp SC$ (đpcm).
0,50
^^Diện tích hình thang $ABCD$ là:
$S_{ABCD} = \dfrac{(AD + BC) \cdot AB}{2} = \dfrac{(2a + a) \cdot a}{2} = \dfrac{3a^2}{2}$.
Thể tích khối chóp $S.ABCD$ là:
$V_{S.ABCD} = \dfrac{1}{3} S_{ABCD} \cdot SA = \dfrac{1}{3} \cdot \dfrac{3a^2}{2} \cdot a\sqrt{3} = \dfrac{a^3\sqrt{3}}{2}$.
0,50
^2**Tính khoảng cách giữa hai đường thẳng $SM$ và $CD$ (1,0 điểm)**1,00
^^Do $ABCM$ là hình vuông nên $CM \parallel AB$, mà $CD$ cắt $CM$ tại $C$.
Mặt khác $AD \parallel BC$, $MD = a$, $BC = a$ và $MD \parallel BC$ nên $BCDM$ là hình bình hành, suy ra $BM \parallel CD$.
Do đó $CD \parallel (SBM)$, chứa đường thẳng $SM$.
0,25
^^Khi đó: $d(CD, SM) = d(CD, (SBM)) = d(D, (SBM))$.
Vì $M$ là trung điểm của $AD$ nên $d(D, (SBM)) = d(A, (SBM))$.
0,25
^^Tam giác $ABM$ vuông tại $A$ với $AB = a, AM = a$, kẻ $AH \perp BM$ tại $H$ thì $H$ là trung điểm $BM$, $AH = \dfrac{a\sqrt{2}}{2}$.
Trong mặt phẳng $(SAH)$, kẻ $AK \perp SH$ tại $K$.
Ta có $\begin{cases} BM \perp AH \\ BM \perp SA \end{cases} \Rightarrow BM \perp (SAH) \Rightarrow BM \perp AK$.
Từ đó $AK \perp (SBM) \Rightarrow d(A, (SBM)) = AK$.
0,25
^^Xét tam giác $SAH$ vuông tại $A$:
$\dfrac{1}{AK^2} = \dfrac{1}{SA^2} + \dfrac{1}{AH^2} = \dfrac{1}{3a^2} + \dfrac{2}{a^2} = \dfrac{7}{3a^2} \Rightarrow AK = a\sqrt{\dfrac{3}{7}} = \dfrac{a\sqrt{21}}{7}$.
Vậy $d(SM, CD) = \dfrac{a\sqrt{21}}{7}$.
0,25
^3**Tính tỉ số thể tích khối chóp $S.AB'C'D'$ và $S.ABCD$ (1,0 điểm)**1,00
^^Do $(\alpha) \perp SD$ mà $AD' \subset (\alpha)$ nên $AD' \perp SD$.
Trong tam giác $SAD$ vuông tại $A$, đường cao $AD'$:
$\dfrac{SD'}{SD} = \dfrac{SA^2}{SD^2} = \dfrac{3a^2}{3a^2 + 4a^2} = \dfrac{3}{7}$.
0,25
^^Do $CD \perp (SAC) \Rightarrow (\alpha)$ vuông góc với cả $CD$ và $SD$, do đó $AC' \perp SC$.
Trong tam giác $SAC$ vuông tại $A$, đường cao $AC'$:
$\dfrac{SC'}{SC} = \dfrac{SA^2}{SC^2} = \dfrac{3a^2}{3a^2 + 2a^2} = \dfrac{3}{5}$.
0,25
^^Lại có $BC \perp (SAB)$ vì $BC \perp AB$ và $BC \perp SA$. Tương tự ta chứng minh được $AB' \perp SB$ trong tam giác vuông $SAB$:
$\dfrac{SB'}{SB} = \dfrac{SA^2}{SB^2} = \dfrac{3a^2}{3a^2 + a^2} = \dfrac{3}{4}$.
0,25
^^Chia khối chóp thành hai phần: $V_{S.ADC}$ và $V_{S.ABC}$.
$\dfrac{V_{S.AC'D'}}{V_{S.ACD}} = \dfrac{SC'}{SC} \cdot \dfrac{SD'}{SD} = \dfrac{3}{5} \cdot \dfrac{3}{7} = \dfrac{9}{35}$.
$\dfrac{V_{S.AB'C'}}{V_{S.ABC}} = \dfrac{SB'}{SB} \cdot \dfrac{SC'}{SC} = \dfrac{3}{4} \cdot \dfrac{3}{5} = \dfrac{9}{20}$.
Mà $S_{\triangle ACD} = 2 S_{\triangle ABC} \Rightarrow V_{S.ACD} = \dfrac{2}{3} V_{S.ABCD}$ và $V_{S.ABC} = \dfrac{1}{3} V_{S.ABCD}$.
Suy ra $\dfrac{V_{S.AB'C'D'}}{V_{S.ABCD}} = \dfrac{2}{3} \cdot \dfrac{9}{35} + \dfrac{1}{3} \cdot \dfrac{9}{20} = \dfrac{6}{35} + \dfrac{3}{20} = \dfrac{45}{140} = \dfrac{9}{28}$.
0,25
Bài 5
(1,5 điểm)
1**Chứng minh $MN \perp AB$ và $MN \perp CD$ (0,75 điểm)**0,75
^^Ta có: $\overrightarrow{MN} = \overrightarrow{MA} + \overrightarrow{AD} + \overrightarrow{DN} = -\dfrac{1}{2}\overrightarrow{AB} + \overrightarrow{AD} + \dfrac{1}{2}\overrightarrow{CD}$.
Mặt khác: $\overrightarrow{MN} = \overrightarrow{MB} + \overrightarrow{BC} + \overrightarrow{CN} = \dfrac{1}{2}\overrightarrow{AB} + \overrightarrow{BC} - \dfrac{1}{2}\overrightarrow{CD}$.
Cộng hai đẳng thức lại, ta được: $2\overrightarrow{MN} = \overrightarrow{AD} + \overrightarrow{BC}$.
0,25
^^Tính tích vô hướng $2\overrightarrow{MN} \cdot \overrightarrow{AB} = (\overrightarrow{AD} + \overrightarrow{BC}) \cdot \overrightarrow{AB}$.
Ta có $\overrightarrow{AD} \cdot \overrightarrow{AB} = \dfrac{AD^2 + AB^2 - BD^2}{2} = \dfrac{b^2 + a^2 - c^2}{2}$.
Lại có $\overrightarrow{BC} \cdot \overrightarrow{AB} = -\overrightarrow{BA} \cdot \overrightarrow{BC} = -\dfrac{BA^2 + BC^2 - AC^2}{2} = -\dfrac{a^2 + b^2 - c^2}{2}$.
0,25
^^Do đó: $2\overrightarrow{MN} \cdot \overrightarrow{AB} = \dfrac{b^2 + a^2 - c^2}{2} - \dfrac{a^2 + b^2 - c^2}{2} = 0 \Rightarrow MN \perp AB$.
Chứng minh hoàn toàn tương tự ta có $MN \perp CD$.
0,25
^2**Tìm tập hợp các điểm $P$ (0,75 điểm)**0,75
^^Gọi $M$ là trung điểm của $AB$, $N$ là trung điểm của $CD$, và $I$ là trung điểm của đoạn thẳng $MN$.
Với mọi điểm $P$, ta có:
$\overrightarrow{PA} \cdot \overrightarrow{PB} = (\overrightarrow{PM} + \overrightarrow{MA}) \cdot (\overrightarrow{PM} + \overrightarrow{MB}) = PM^2 - MA^2 = PM^2 - \dfrac{a^2}{4}$.
Tương tự: $\overrightarrow{PC} \cdot \overrightarrow{PD} = PN^2 - NC^2 = PN^2 - \dfrac{a^2}{4}$.
0,25
^^Đẳng thức tương đương với:
$PM^2 + PN^2 = \dfrac{a^2}{2}$.
Mặt khác, theo công thức độ dài đường trung tuyến trong tam giác $PMN$ (với $I$ là trung điểm của $MN$):
$PI^2 = \dfrac{PM^2 + PN^2}{2} - \dfrac{MN^2}{4} \Rightarrow PM^2 + PN^2 = 2PI^2 + \dfrac{MN^2}{2}$.
0,25
^^Do đó: $2PI^2 + \dfrac{MN^2}{2} = \dfrac{a^2}{2} \Leftrightarrow PI^2 = \dfrac{a^2 - MN^2}{4}$.
Tính độ dài $MN$: Áp dụng định lí trung tuyến trong tam giác $ACD$ và $BCD$, tính được:
$MN^2 = \dfrac{b^2 + c^2 - a^2}{2}$.
Từ đó $PI = \dfrac{\sqrt{2a^2 - b^2 - c^2}}{2} = R$ (hằng số không đổi).
- Nếu $2a^2 > b^2 + c^2$, tập hợp điểm $P$ là mặt cầu tâm $I$ bán kính $R = \dfrac{\sqrt{2a^2 - b^2 - c^2}}{2}$.
- Nếu $2a^2 = b^2 + c^2$, tập hợp điểm $P$ là điểm duy nhất $I$.
- Nếu $2a^2 < b^2 + c^2$, tập hợp điểm $P$ là tập rỗng $\varnothing$.
0,25

Học sinh làm theo cách khác đúng vẫn cho điểm tối đa theo từng phần.