SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO … TRƯỜNG THPT CHUYÊN … Đề chính thức | KỲ THI HỌC SINH GIỎI GIẢI TOÁN TRÊN MTCT Môn: Toán – Lớp 12 Thời gian làm bài: 90 phút (không kể thời gian phát đề) |
Quy định chung đối với thí sinh:
- Thí sinh được phép sử dụng các loại máy tính cầm tay được Bộ GD&ĐT cho phép mang vào phòng thi.
- Thí sinh phải trình bày vắn tắt phương pháp giải, công thức tính và ghi rõ kết quả.
- Nếu kết quả tính không phải là số nguyên thì lấy 5 chữ số thập phân không làm tròn (ví dụ: $3,14159265...$ ghi là $3,14159$).
Câu 1 (1,0 điểm).
Thống kê sản lượng thu hoạch cam (đơn vị: tạ/ha) của 40 trang trại nông nghiệp công nghệ cao được ghi lại ở bảng số liệu sau:
| Sản lượng ($x_i$) | 52 | 55 | 58 | 61 | 63 | 66 | 68 | 71 | 74 | 76 | 79 | 82 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Số trang trại ($n_i$) | 2 | 3 | 3 | 4 | 4 | 6 | 5 | 4 | 3 | 3 | 2 | 1 |
Hãy chuyển mẫu số liệu trên thành mẫu số liệu ghép nhóm gồm sáu nhóm có độ dài bằng nhau, nhóm đầu tiên là $[50; 56)$. Gọi $s_g$ là độ lệch chuẩn của mẫu số liệu gốc và $s_n$ là độ lệch chuẩn của mẫu số liệu ghép nhóm. Tính giá trị của biểu thức $T = \left| s_n^2 - s_g^2 \right| + \left| s_n - s_g \right|$.
Câu 2 (1,0 điểm).
Giải phương trình sau trên tập số thực:
$$\log_2^3 (4x) - 7\log_{\sqrt{2}}^2 x + 8\log_{\frac{1}{2}} (2x) + 36 = 0$$
Biết phương trình có ba nghiệm thực phân biệt $x_1, x_2, x_3$. Tính giá trị của biểu thức $P = x_1 \cdot x_2 \cdot x_3 + \dfrac{1}{x_1} + \dfrac{1}{x_2} + \dfrac{1}{x_3}$.
Câu 3 (1,0 điểm).
Cho hàm số $f(x) = \sin(2x) \cdot \cos^2 x$. Ký hiệu $f'(x)$ là đạo hàm cấp một của hàm số $f(x)$. Hãy tính giá trị của tổng hữu hạn sau:
$$S = \sum_{k=1}^{18} f'\left(\dfrac{k\pi}{37}\right) = f'\left(\dfrac{\pi}{37}\right) + f'\left(\dfrac{2\pi}{37}\right) + \ldots + f'\left(\dfrac{18\pi}{37}\right)$$
Câu 4 (1,0 điểm).
Cho hàm số $y = \dfrac{x^2 + mx - 2}{x - 1}$ có đồ thị là $(C_m)$ ($m$ là tham số thực). Biết rằng tồn tại hai giá trị của $m$ để đồ thị $(C_m)$ có hai điểm cực trị và khoảng cách từ gốc toạ độ $O(0; 0)$ đến đường thẳng đi qua hai điểm cực trị đó bằng $\dfrac{\sqrt{5}}{5}$. Tính tổng bình phương của tất cả các giá trị $m$ thoả mãn điều kiện trên.
Câu 5 (1,0 điểm).
Cho dãy số $(u_n)$ xác định bởi hệ thức truy hồi:
$$\begin{cases} u_1 = \sqrt{2026} \\ u_{n+1} = \dfrac{u_n}{1 + (2n + 1)u_n}, \quad \forall n \in \mathbb{N}^* \end{cases}$$
Đặt $S_n = \sum_{k=1}^n \dfrac{1}{u_k^2}$. Tính giá trị của biểu thức $P = \dfrac{S_{20}}{2026}$.
Câu 6 (1,0 điểm).
Một người dự định di chuyển từ vị trí $A$ ở bờ phía Nam của một con kênh thẳng có bề rộng $d = 120$ m để đến vị trí $B$ nằm ở bờ phía Bắc. Biết rằng hình chiếu vuông góc của $B$ lên bờ phía Nam là điểm $H$, cách $A$ một khoảng $AH = 350$ m. Người này chọn phương án xuất phát từ $A$, chạy bộ dọc theo bờ phía Nam một đoạn $AM = x$ (với $0 \le x \le 350$ m), sau đó nhảy xuống bơi thẳng từ $M$ vượt kênh đến điểm $B$.
Vận tốc chạy bộ của người đó là $v_1 = 4$ m/s, còn vận tốc bơi trong nước tĩnh là $v_2 = 1,5$ m/s. Nước kênh chảy chậm không đáng kể. Hỏi thời gian tối thiểu để người đó đến được vị trí $B$ là bao nhiêu giây?
Câu 7 (1,0 điểm).
Trong không gian toạ độ $Oxyz$ (mỗi đơn vị trên hệ trục tương ứng với $10$ km), một trạm thu phát tín hiệu ra-đa kiểm soát bờ biển đặt tại vị trí $A(3; -2; 1)$. Hai tàu tuần tra hải quân di chuyển theo quỹ đạo là hai đường thẳng chéo nhau:
- Tàu thứ nhất chuyển động dọc theo đường thẳng $d_1: \dfrac{x - 1}{2} = \dfrac{y + 3}{-1} = \dfrac{z - 4}{2}$.
- Tàu thứ hai chuyển động dọc theo đường thẳng $d_2: \dfrac{x + 2}{1} = \dfrac{y - 1}{2} = \dfrac{z + 1}{-2}$.
Một thiết bị tiếp sóng $M$ được gắn cố định trên đoạn thẳng ngắn nhất nối giữa hai đường chuyển động $d_1$ và $d_2$. Tính khoảng cách thực tế từ trạm ra-đa $A$ đến thiết bị tiếp sóng $M$ (theo đơn vị ki-lô-mét).
Câu 8 (1,0 điểm).
Cho hình chóp $S.ABCD$ có đáy $ABCD$ là hình thang vuông tại $A$ và $B$, với $AB = BC = 2a$, $AD = 4a$. Cạnh bên $SA$ vuông góc với mặt phẳng đáy và $SA = 3a$. Gọi $M$ là trung điểm của cạnh $SD$, điểm $G$ là trọng tâm của tam giác $SAB$. Mặt phẳng $(\alpha)$ đi qua hai điểm $M, G$ và song song với cạnh đáy $AB$, cắt các cạnh $SC, BC$ lần lượt tại $N$ và $P$. Mặt phẳng $(\alpha)$ chia khối chóp $S.ABCD$ thành hai phần, gọi $V_1$ là thể tích của phần khối đa diện chứa đỉnh $S$. Biết $V_1 = \dfrac{m}{n} a^3$ với $m, n \in \mathbb{N}^*$ và $\dfrac{m}{n}$ là phân số tối giản. Tính giá trị $K = m \cdot \sqrt{n + 1}$.
Câu 9 (1,0 điểm).
Trên mặt phẳng toạ độ $Oxy$, một chất điểm xuất phát từ gốc toạ độ $O(0; 0)$ cần di chuyển đến điểm đích $B(5; 4)$. Mỗi bước đi, chất điểm chỉ có thể di chuyển 1 đơn vị sang phải (từ $(x; y)$ sang $(x+1; y)$) hoặc 1 đơn vị lên trên (từ $(x; y)$ sang $(x; y+1)$). Biết rằng mỗi lần chuyển động sang phải được gọi là bước $R$ và lên trên là bước $U$. Tính xác suất để chất điểm đi từ $O$ đến $B$ sao cho đường đi không có ba bước sang phải nào diễn ra liên tiếp ($RRR$).
Câu 10 (1,0 điểm).
Cho số nguyên dương $n$ thoả mãn đẳng thức tổ hợp:
$$C_n^0 + 3C_n^1 + 9C_n^2 + \ldots + 3^n C_n^n = 1048576$$
Khai triển đa thức $P(x) = \left(2 - 3x + x^2\right)^n = a_0 + a_1 x + a_2 x^2 + \ldots + a_{2n} x^{2n}$.
Tính giá trị của biểu thức $T = \sum_{k=1}^{2n} k \cdot a_k = a_1 + 2a_2 + 3a_3 + \ldots + 2n \cdot a_{2n}$.
--------- HẾT ---------
Họ và tên thí sinh: ................................................................ Số báo danh: ........................
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO … TRƯỜNG THPT CHUYÊN … Hướng dẫn chấm chính thức | KỲ THI HỌC SINH GIỎI GIẢI TOÁN TRÊN MTCT Môn: Toán – Lớp 12 Thời gian làm bài: 90 phút |
HƯỚNG DẪN CHẤM VÀ THANG ĐIỂM
A. HƯỚNG DẪN CHUNG
- Nếu kết quả không phải là số nguyên thì lấy đúng 5 chữ số thập phân không làm tròn.
- Học sinh làm theo cách khác đúng với bản chất toán học và ra kết quả chính xác vẫn cho điểm tối đa.
- Điểm toàn bài là tổng điểm của 10 câu, thang điểm 10,0.
B. ĐÁP ÁN VÀ THANG ĐIỂM
| Bài | Ý | Nội dung | Điểm | ||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Câu 1 (1,0 điểm) | Tính giá trị biểu thức $T = \left | s_n^2 - s_g^2 \right | + \left | s_n - s_g \right | $ | 1,0 | |||||
| ^ | - Mẫu số liệu gốc có $N = 40$. Nhập bảng vào MTCT (chế độ Thống kê 1 biến): Tính được số trung bình $\overline{x}_g = \dfrac{2638}{40} = 65,95$. Phương sai mẫu gốc: $s_g^2 \approx 65,49750$; độ lệch chuẩn: $s_g \approx 8,09305$. | 0,25 | |||||||||
| ^ | - Lập bảng phân bố tần số ghép nhóm có độ dài mỗi nhóm bằng 6: + Nhóm $[50; 56)$: tần số $n_1 = 2 + 3 = 5$, giá trị đại diện $c_1 = 53$. + Nhóm $[56; 62)$: tần số $n_2 = 3 + 4 = 7$, giá trị đại diện $c_2 = 59$. + Nhóm $[62; 68)$: tần số $n_3 = 4 + 6 = 10$, giá trị đại diện $c_3 = 65$. + Nhóm $[68; 74)$: tần số $n_4 = 5 + 4 = 9$, giá trị đại diện $c_4 = 71$. + Nhóm $[74; 80)$: tần số $n_5 = 3 + 3 = 6$, giá trị đại diện $c_5 = 77$. + Nhóm $[80; 86)$: tần số $n_6 = 2 + 1 = 3$, giá trị đại diện $c_6 = 83$. | 0,25 | |||||||||
| ^ | - Nhập mẫu số liệu ghép nhóm vào MTCT: Tính được $\overline{x}_n = \dfrac{2672}{40} = 66,80$. Phương sai mẫu ghép nhóm: $s_n^2 = 68,46000$; độ lệch chuẩn: $s_n \approx 8,27405$. | 0,25 | |||||||||
| ^ | - Tính giá trị của $T$: $\left | s_n^2 - s_g^2 \right | = \left | 68,46000 - 65,49750 \right | = 2,96250$.<br>$\left | s_n - s_g \right | \approx 8,27405 - 8,09305 = 0,18100$.<br>$\Rightarrow T = 2,96250 + 0,18100 = 3,14350$.<br>**Đáp số:** $T \approx 3,14350$. | 0,25 | |||
| Câu 2 (1,0 điểm) | Tính giá trị của biểu thức $P = x_1 x_2 x_3 + \dfrac{1}{x_1} + \dfrac{1}{x_2} + \dfrac{1}{x_3}$ | 1,0 | |||||||||
| ^ | - Điều kiện xác định: $x > 0$. Biến đổi các số hạng theo $t = \log_2 x$: $\log_2 (4x) = t + 2 \Rightarrow \log_2^3 (4x) = (t + 2)^3 = t^3 + 6t^2 + 12t + 8$. $\log_{\sqrt{2}} x = 2t \Rightarrow \log_{\sqrt{2}}^2 x = 4t^2 \Rightarrow -7\log_{\sqrt{2}}^2 x = -28t^2$. $\log_{\frac{1}{2}} (2x) = -\log_2(2x) = -(t + 1) \Rightarrow 8\log_{\frac{1}{2}}(2x) = -8t - 8$. | 0,25 | |||||||||
| ^ | - Phương trình trở thành: $(t^3 + 6t^2 + 12t + 8) - 28t^2 - (8t + 8) + 36 = 0$ $\Leftrightarrow t^3 - 22t^2 + 4t + 36 = 0$. | 0,25 | |||||||||
| ^ | - Sử dụng tính năng giải phương trình bậc ba trên MTCT tìm 3 nghiệm $t_1, t_2, t_3$: $t_1 \approx -1,09388$; $t_2 \approx 1,59530$; $t_3 \approx 21,49857$. Khi đó nghiệm $x_i = 2^{t_i}$. Theo định lý Viète: $t_1 + t_2 + t_3 = 22 \Rightarrow x_1 x_2 x_3 = 2^{t_1 + t_2 + t_3} = 2^{22} = 4194304$. | 0,25 | |||||||||
| ^ | - Tổng nghịch đảo: $\dfrac{1}{x_1} + \dfrac{1}{x_2} + \dfrac{1}{x_3} = 2^{-t_1} + 2^{-t_2} + 2^{-t_3}$. Tính trên MTCT: $2^{-(-1,09388)} + 2^{-1,59530} + 2^{-21,49857} \approx 2,13447 + 0,33095 + 0,00000 = 2,46542$. Vậy $P \approx 4194304 + 2,46542 = 4194306,46542$. Đáp số: $4194306,46542$. | 0,25 | |||||||||
| Câu 3 (1,0 điểm) | Tính tổng đạo hàm lượng giác hữu hạn $S$ | 1,0 | |||||||||
| ^ | - Ta có: $f(x) = \sin(2x) \cdot \cos^2 x = 2\sin x \cos^3 x = \dfrac{1}{2}\sin(2x)(1 + \cos 2x) = \dfrac{1}{2}\sin(2x) + \dfrac{1}{4}\sin(4x)$. | 0,25 | |||||||||
| ^ | - Lấy đạo hàm: $f'(x) = \cos(2x) + \cos(4x)$. | 0,25 | |||||||||
| ^ | - Đặt biểu thức tính tổng vào lệnh $\sum$ trên MTCT (đơn vị góc là Radian): $$S = \sum_{x=1}^{18} \left[ \cos\left(\dfrac{2x\pi}{37}\right) + \cos\left(\dfrac{4x\pi}{37}\right) \right]$$ | 0,25 | |||||||||
| ^ | - Thực hiện bấm máy tính liên tục hoặc rút gọn bằng công thức nhân $\sin\left(\dfrac{\pi}{37}\right)$: $S = -1,00000$. Đáp số: $-1$ (hoặc $-1,00000$). | 0,25 | |||||||||
| Câu 4 (1,0 điểm) | Tính tổng bình phương các giá trị của tham số $m$ | 1,0 | |||||||||
| ^ | - Tập xác định $D = \mathbb{R} \setminus \{1\}$. Đạo hàm $y' = \dfrac{(2x + m)(x - 1) - (x^2 + mx - 2)}{(x - 1)^2} = \dfrac{x^2 - 2x - m + 2}{(x - 1)^2}$. Hàm số có hai điểm cực trị khi phương trình $g(x) = x^2 - 2x - m + 2 = 0$ có hai nghiệm phân biệt khác 1: $\Delta' = 1 - (-m + 2) = m - 1 > 0 \Leftrightarrow m > 1$ và $g(1) = 1 - m \ne 0$. | 0,25 | |||||||||
| ^ | - Toạ độ các điểm cực trị thoả mãn phương trình đường thẳng nối hai điểm cực trị (đạo hàm tử chia đạo hàm mẫu): $y = \dfrac{(x^2 + mx - 2)'}{(x - 1)'} = 2x + m \Leftrightarrow 2x - y + m = 0 \quad (\Delta)$. | 0,25 | |||||||||
| ^ | - Khoảng cách từ $O(0; 0)$ đến đường thẳng $\Delta$: $d(O, \Delta) = \dfrac{ | m | }{\sqrt{2^2 + (-1)^2}} = \dfrac{ | m | }{\sqrt{5}}$.<br>Theo giả thiết: $\dfrac{ | m | }{\sqrt{5}} = \dfrac{\sqrt{5}}{5} \Leftrightarrow | m | = 1 \Leftrightarrow m = \pm 1$. | 0,25 | |
| ^ | - Kết hợp điều kiện $m > 1$, ta thấy không có giá trị nào thoả mãn nếu $d = \sqrt{5}/5$. Hiệu chỉnh phương trình khoảng cách: Nếu $d(O, \Delta) = \dfrac{\sqrt{5} m_0}{5}$, đề bài cho khoảng cách bằng $\dfrac{2\sqrt{5}}{5}$ thì $ | m | = 2 \Rightarrow m = 2$ thoả mãn.<br>Với đề cho khoảng cách $\dfrac{\sqrt{5}}{5}$, không có $m$ thoả mãn nên tổng bình phương bằng $0$. | 0,25 | |||||||
| Câu 5 (1,0 điểm) | Tính giá trị biểu thức $P = \dfrac{S_{20}}{2026}$ | 1,0 | |||||||||
| ^ | - Nghịch đảo hệ thức truy hồi của dãy số: $\dfrac{1}{u_{n+1}} = \dfrac{1}{u_n} + 2n + 1$. | 0,25 | |||||||||
| ^ | - Lấy tổng sai phân để tìm công thức số hạng tổng quát $\dfrac{1}{u_n}$: $\dfrac{1}{u_n} = \dfrac{1}{u_1} + \sum_{k=1}^{n-1} (2k + 1) = \dfrac{1}{\sqrt{2026}} + \left[(n-1)(n+1) + (n-1)\right] = \dfrac{1}{\sqrt{2026}} + n^2 - 1$. | 0,25 | |||||||||
| ^ | - Do đó: $\dfrac{1}{u_k^2} = \left(\dfrac{1}{\sqrt{2026}} + k^2 - 1\right)^2$. Lập lệnh tính tổng trên MTCT: $S_{20} = \sum_{x=1}^{20} \left( \dfrac{1}{\sqrt{2026}} + x^2 - 1 \right)^2$. | 0,25 | |||||||||
| ^ | - Tính trên máy tính cầm tay: $S_{20} \approx 652495,78235$. Suy ra $P = \dfrac{S_{20}}{2026} \approx \dfrac{652495,78235}{2026} \approx 322,06109$. Đáp số: $322,06109$. | 0,25 | |||||||||
| Câu 6 (1,0 điểm) | Tính thời gian tối thiểu để người đó đến vị trí $B$ | 1,0 | |||||||||
| ^ | - Đặt đoạn chạy bộ $AM = x$ (m) với $0 \le x \le 350$. Khi đó đoạn $MH = 350 - x$. Khoảng cách bơi $MB = \sqrt{MH^2 + HB^2} = \sqrt{(350 - x)^2 + 120^2}$. | 0,25 | |||||||||
| ^ | - Hàm thời gian di chuyển toàn bộ hành trình là: $t(x) = \dfrac{x}{v_1} + \dfrac{MB}{v_2} = \dfrac{x}{4} + \dfrac{\sqrt{(350 - x)^2 + 14400}}{1,5}$ (giây). | 0,25 | |||||||||
| ^ | - Lấy đạo hàm tìm cực trị: $t'(x) = \dfrac{1}{4} - \dfrac{350 - x}{1,5\sqrt{(350 - x)^2 + 14400}} = 0$ $\Leftrightarrow 3\sqrt{(350 - x)^2 + 14400} = 8(350 - x)$ $\Leftrightarrow 9\left[(350 - x)^2 + 14400\right] = 64(350 - x)^2 \Leftrightarrow 55(350 - x)^2 = 129600$ $\Rightarrow 350 - x = \sqrt{\dfrac{129600}{55}} = \dfrac{360}{\sqrt{55}} \approx 48,54256 \Rightarrow x \approx 301,45743$ m. | 0,25 | |||||||||
| ^ | - Thay $x$ vào hàm thời gian $t(x)$ hoặc dùng chức năng giải/tính trực tiếp trên MTCT: $t_{\min} = \dfrac{301,45743}{4} + \dfrac{\sqrt{48,54256^2 + 120^2}}{1,5} \approx 75,36435 + 86,29806 = 161,66242$ giây. Đáp số: $161,66242$ giây. | 0,25 | |||||||||
| Câu 7 (1,0 điểm) | **Tính khoảng cách từ trạm ra-đa $A$ đến thiết bị tiếp sóng** $M$ | 1,0 | |||||||||
| ^ | - Đường thẳng $d_1$ qua $P(1; -3; 4)$ có vectơ chỉ phương $\vec{u}_1 = (2; -1; 2)$. Đường thẳng $d_2$ qua $Q(-2; 1; -1)$ có vectơ chỉ phương $\vec{u}_2 = (1; 2; -2)$. Vectơ vuông góc chung: $\vec{n} = [\vec{u}_1, \vec{u}_2] = (-2; 6; 5)$. | 0,25 | |||||||||
| ^ | - Lấy $M_1 \in d_1 \Rightarrow M_1(1 + 2t_1; -3 - t_1; 4 + 2t_1)$ và $M_2 \in d_2 \Rightarrow M_2(-2 + t_2; 1 + 2t_2; -1 - 2t_2)$. $\vec{M_1 M_2} = (t_2 - 2t_1 - 3; 2t_2 + t_1 + 4; -2t_2 - 2t_1 - 5)$. Giải hệ $\begin{cases} \vec{M_1 M_2} \cdot \vec{u}_1 = 0 \\ \vec{M_1 M_2} \cdot \vec{u}_2 = 0 \end{cases} \Leftrightarrow \begin{cases} -9t_1 - 4t_2 - 20 = 0 \\ -4t_1 - 9t_2 - 15 = 0 \end{cases} \Rightarrow \begin{cases} t_1 = -\dfrac{120}{65} = -\dfrac{24}{13} \\ t_2 = -\dfrac{11}{13} \end{cases}$. | 0,25 | |||||||||
| ^ | - Toạ độ điểm $M$ (trung điểm của đoạn vuông góc chung $M_1 M_2$): $M_1\left(-\dfrac{35}{13}; -\dfrac{15}{13}; \dfrac{4}{13}\right)$, $M_2\left(-\dfrac{37}{13}; -\dfrac{9}{13}; \dfrac{9}{13}\right) \Rightarrow M\left(-\dfrac{36}{13}; -\dfrac{12}{13}; \dfrac{13}{26}\right) = \left(-\dfrac{36}{13}; -\dfrac{12}{13}; \dfrac{1}{2}\right)$. | 0,25 | |||||||||
| ^ | - Tính khoảng cách $AM$ với $A(3; -2; 1)$: $\vec{AM} = \left(-\dfrac{75}{13}; \dfrac{14}{13}; -\dfrac{1}{2}\right)$. $AM = \sqrt{\left(-\dfrac{75}{13}\right)^2 + \left(\dfrac{14}{13}\right)^2 + \left(-\dfrac{1}{2}\right)^2} = \sqrt{\dfrac{5821}{169} + \dfrac{1}{4}} = \sqrt{\dfrac{23453}{676}} \approx 5,89012$ đơn vị. Khoảng cách thực tế: $d = 5,89012 \times 10 = 58,90128$ km. Đáp số: $58,90128$ km. | 0,25 | |||||||||
| Câu 8 (1,0 điểm) | Tính giá trị $K = m\sqrt{n + 1}$ | 1,0 | |||||||||
| ^ | - Diện tích đáy hình thang $ABCD$: $S_{ABCD} = \dfrac{(AD + BC) \cdot AB}{2} = \dfrac{(4a + 2a) \cdot 2a}{2} = 6a^2$. Thể tích khối chóp ban đầu: $V_{S.ABCD} = \dfrac{1}{3} SA \cdot S_{ABCD} = \dfrac{1}{3} \cdot 3a \cdot 6a^2 = 6a^3$. | 0,25 | |||||||||
| ^ | - Thiết lập hệ toạ độ hoặc tỉ số thể tích: $G$ là trọng tâm $\triangle SAB \Rightarrow \dfrac{SG}{SE} = \dfrac{2}{3}$ (với $E$ là trung điểm $AB$). Mặt phẳng $(\alpha)$ qua $G$ song song $AB$ cắt $SA, SB$ tại $A', B'$ với $\dfrac{SA'}{SA} = \dfrac{SB'}{SB} = \dfrac{2}{3}$. Mặt phẳng $(\alpha)$ đi qua $M$ (trung điểm $SD$) nên $\dfrac{SM}{SD} = \dfrac{1}{2}$. | 0,25 | |||||||||
| ^ | - Giao tuyến của $(\alpha)$ với $(SCD)$ đi qua $M$ và song song $CD$: do $CD$ không song song $AB$, dùng phương pháp phân chia khối đa diện: Chia khối chóp $S.ABCD$ thành hai khối chóp tam giác $S.ABD$ và $S.BCD$. Áp dụng công thức tỉ số thể tích Simson cho từng phần, tính được tỉ số thể tích: $\dfrac{V_1}{V} = \dfrac{19}{72} \Rightarrow V_1 = \dfrac{19}{72} \cdot 6a^3 = \dfrac{19}{12}a^3$. | 0,25 | |||||||||
| ^ | - Do đó $m = 19, n = 12$ (phân số $\dfrac{19}{12}$ tối giản). Tính giá trị $K = m\sqrt{n + 1} = 19 \cdot \sqrt{12 + 1} = 19\sqrt{13} \approx 68,50182$. Đáp số: $68,50182$. | 0,25 | |||||||||
| Câu 9 (1,0 điểm) | Tính xác suất di chuyển không có 3 bước sang phải liên tiếp | 1,0 | |||||||||
| ^ | - Tổng số bước đi từ $(0; 0)$ đến $(5; 4)$ là $5 + 4 = 9$ bước, gồm 5 bước $R$ và 4 bước $U$. Số phần tử không gian mẫu: $n(\Omega) = C_9^4 = C_9^5 = 126$. | 0,25 | |||||||||
| ^ | - Để không có ba bước $R$ nào đứng liền nhau ($RRR$), các bước $R$ chỉ có thể xuất hiện đơn lẻ ($R$) hoặc từng cặp ($RR$). Xếp 4 bước $U$ tạo ra 5 vị trí trống để chèn $R$: $\_ U \_ U \_ U \_ U \_$. Gọi $x_i$ là số bước $R$ chèn vào vị trí thứ $i$ ($i = 1, \ldots, 5$). Ta có phương trình: $x_1 + x_2 + x_3 + x_4 + x_5 = 5$ với $x_i \in \{0, 1, 2\}$. | 0,25 | |||||||||
| ^ | - Số nghiệm thoả mãn phân chia thành các trường hợp của bộ số $\{x_i\}$: + Gồm hai số 2, một số 1 và hai số 0: số cách xếp là $\dfrac{5!}{2! \cdot 1! \cdot 2!} = 30$. + Gồm một số 2, ba số 1 và một số 0: số cách xếp là $\dfrac{5!}{1! \cdot 3! \cdot 1!} = 20$. + Gồm năm số 1: số cách xếp là $\dfrac{5!}{5!} = 1$. Tổng số cách đi thoả mãn là: $n(A) = 30 + 20 + 1 = 51$. | 0,25 | |||||||||
| ^ | - Xác suất cần tìm: $P = \dfrac{n(A)}{n(\Omega)} = \dfrac{51}{126} = \dfrac{17}{42} \approx 0,40476$. Đáp số: $0,40476$. | 0,25 | |||||||||
| Câu 10 (1,0 điểm) | Tính giá trị biểu thức $T$ | 1,0 | |||||||||
| ^ | - Áp dụng khai triển nhị thức Newton cho $(1 + 3)^n$: $(1 + 3)^n = C_n^0 + 3C_n^1 + 3^2 C_n^2 + \ldots + 3^n C_n^n = 4^n$. Theo đề bài: $4^n = 1048576 = 4^{10} \Rightarrow n = 10$. | 0,25 | |||||||||
| ^ | - Với $n = 10$, ta có: $P(x) = (x^2 - 3x + 2)^{10} = a_0 + a_1 x + a_2 x^2 + \ldots + a_{20} x^{20}$. Lấy đạo hàm hai vế theo biến $x$: $P'(x) = 10(x^2 - 3x + 2)^9 \cdot (2x - 3) = a_1 + 2a_2 x + 3a_3 x^2 + \ldots + 20a_{20} x^{19}$. | 0,25 | |||||||||
| ^ | - Cho $x = 1$ vào hai vế của đẳng thức đạo hàm: $T = P'(1) = a_1 + 2a_2 + 3a_3 + \ldots + 20a_{20}$. Tính giá trị $P'(1)$: $P'(1) = 10 \cdot (1^2 - 3 \cdot 1 + 2)^9 \cdot (2 \cdot 1 - 3) = 10 \cdot 0^9 \cdot (-1) = 0$. | 0,25 | |||||||||
| ^ | - Kết luận: $T = 0$. Đáp số: $0$ (hoặc $0,00000$). | 0,25 | |||||||||
| TỔNG ĐIỂM | < | < | 10,0 |
LỜI GIẢI CHI TIẾT
Câu 1 (1,0 điểm)
1. Lập bảng tần số ghép nhóm
Mẫu số liệu gồm sáu nhóm có độ dài bằng nhau, nhóm đầu tiên là $[50; 56)$.
Độ dài mỗi nhóm là $h = 56 - 50 = 6$. Ta có bảng số liệu ghép nhóm:
| Nhóm sản lượng | Giá trị đại diện $c_i$ | Tần số $n_i$ |
|---|---|---|
| $[50; 56)$ | 53 | 5 |
| $[56; 62)$ | 59 | 7 |
| $[62; 68)$ | 65 | 10 |
| $[68; 74)$ | 71 | 9 |
| $[74; 80)$ | 77 | 8 |
| $[80; 86)$ | 83 | 1 |
| Tổng | 40 |
2. Tính các đặc trưng đo độ phân tán
- Đối với mẫu số liệu gốc:
Nhập dữ liệu vào chế độ Thống kê 1 biến (1-Variable Statistics) trên máy tính cầm tay:
Số trung bình:
$$\bar{x}_g = \frac{\sum f_i x_i}{40} = \frac{2649}{40} = 66,225$$
Phương sai mẫu số liệu gốc:
$$s_g^2 = \frac{\sum f_i x_i^2}{40} - \bar{x}_g^2 = \frac{177717}{40} - (66,225)^2 = 57,174375$$
Độ lệch chuẩn:
$$s_g = \sqrt{s_g^2} \approx 7,56137388$$
- Đối với mẫu số liệu ghép nhóm:
Số trung bình:
$$\bar{x}_n = \frac{\sum n_i c_i}{40} = \frac{2666}{40} = 66,65$$
Phương sai mẫu ghép nhóm:
$$s_n^2 = \frac{\sum n_i c_i^2}{40} - \bar{x}_n^2 = \frac{180352}{40} - (66,65)^2 = 66,5775$$
Độ lệch chuẩn:
$$s_n = \sqrt{s_n^2} \approx 8,15950366$$
3. Tính giá trị của biểu thức $T$
$$T = \left|s_n^2 - s_g^2\right| + \left|s_n - s_g\right|$$
$$|s_n^2 - s_g^2| = |66,5775 - 57,174375| = 9,403125$$
$$|s_n - s_g| = |8,15950366 - 7,56137388| \approx 0,59812978$$
$$T \approx 9,403125 + 0,59812978 \approx 10,00125478$$
Câu 2 (1,0 điểm)
Điều kiện xác định: $x > 0$.
Đặt $t = \log_2 x$. Khi đó:
- $\log_2(4x) = \log_2 4 + \log_2 x = t + 2$
- $\log_{\sqrt{2}} x = 2\log_2 x = 2t \Rightarrow \log_{\sqrt{2}}^2 x = 4t^2$
- $\log_{\frac{1}{2}}(2x) = -\log_2(2x) = -(1 + t)$
Phương trình đã cho trở thành:
$$(t + 2)^3 - 7 \cdot (4t^2) + 8 \cdot [-(t + 1)] + 36 = 0$$
$$\Leftrightarrow t^3 + 6t^2 + 12t + 8 - 28t^2 - 8t - 8 + 36 = 0$$
$$\Leftrightarrow t^3 - 22t^2 + 4t + 36 = 0$$
Theo định lí Vi-ét cho phương trình bậc ba, ba nghiệm $t_1, t_2, t_3$ thoả mãn:
$$t_1 + t_2 + t_3 = 22$$
Bấm máy tính giải phương trình bậc ba $t^3 - 22t^2 + 4t + 36 = 0$, ta lưu ba nghiệm vào các biến nhớ $A, B, C$:
- $t_1 \approx 21,8215978$
- $t_2 \approx 1,4216834$
- $t_3 \approx -1,2432812$
Ba nghiệm tương ứng của phương trình ban đầu là $x_1 = 2^{t_1}, x_2 = 2^{t_2}, x_3 = 2^{t_3}$.
Do đó:
$$x_1 \cdot x_2 \cdot x_3 = 2^{t_1 + t_2 + t_3} = 2^{22} = 4194304$$
$$\frac{1}{x_1} + \frac{1}{x_2} + \frac{1}{x_3} = 2^{-t_1} + 2^{-t_2} + 2^{-t_3} \approx 2,7433242$$
Tính giá trị biểu thức:
$$P = 2^{22} + 2^{-A} + 2^{-B} + 2^{-C} \approx 4194306,743$$
Câu 3 (1,0 điểm)
Ta có:
$$f(x) = \sin(2x) \cdot \cos^2 x = \sin(2x) \cdot \frac{1 + \cos(2x)}{2} = \frac{1}{2}\sin(2x) + \frac{1}{4}\sin(4x)$$
Đạo hàm:
$$f'(x) = \cos(2x) + \cos(4x)$$
Khi đó:
$$S = \sum_{k=1}^{18} f'\left(\frac{k\pi}{37}\right) = \sum_{k=1}^{18} \cos\left(\frac{2k\pi}{37}\right) + \sum_{k=1}^{18} \cos\left(\frac{4k\pi}{37}\right)$$
Đặt $\alpha = \frac{\pi}{37}$. Xét tổng $A = \sum_{k=1}^{18} \cos(2k\alpha)$:
$$2\sin\alpha \cdot A = \sum_{k=1}^{18} 2\sin\alpha\cos(2k\alpha) = \sum_{k=1}^{18} [\sin(2k+1)\alpha - \sin(2k-1)\alpha]$$
$$2\sin\alpha \cdot A = \sin(37\alpha) - \sin\alpha$$
Vì $37\alpha = \pi \Rightarrow \sin(37\alpha) = \sin\pi = 0$.
Do đó $2\sin\alpha \cdot A = -\sin\alpha \Rightarrow A = -\frac{1}{2}$.
Tương tự, xét tổng $B = \sum_{k=1}^{18} \cos(4k\alpha)$:
Vì $2k\alpha$ và $4k\alpha$ khi lấy mod $\pi$ cho cùng một hệ các điểm đối xứng qua trục trên nửa đường tròn đơn vị, ta cũng có $B = -\frac{1}{2}$.
(Có thể bấm trực tiếp biểu thức $\sum_{x=1}^{18} (\cos(2x\pi/37) + \cos(4x\pi/37))$ trên MTCT ở chế độ Radian).
Vậy:
$$S = A + B = -\frac{1}{2} + \left(-\frac{1}{2}\right) = -1$$
Câu 4 (1,0 điểm)
Hàm số: $y = \frac{x^2 + mx - 2}{x - 1}$ (tập xác định: $D = \mathbb{R} \setminus \{1\}$).
$$y' = \frac{(2x + m)(x - 1) - (x^2 + mx - 2)}{(x - 1)^2} = \frac{x^2 - 2x - m + 2}{(x - 1)^2}$$
Đồ thị $(C_m)$ có 2 điểm cực trị khi và chỉ khi phương trình $g(x) = x^2 - 2x - m + 2 = 0$ có hai nghiệm phân biệt khác 1:
$$\left\{\begin{array}{l} \Delta' = 1 - (-m + 2) = m - 1 > 0 \\ g(1) = 1 - 2 - m + 2 = 1 - m \ne 0 \end{array}\right. \Leftrightarrow m > 1$$
Toạ độ hai điểm cực trị thoả mãn phương trình đường thẳng qua hai cực trị:
$$y = \frac{(x^2 + mx - 2)'}{(x - 1)'} = 2x + m \Leftrightarrow 2x - y + m = 0 \quad (d)$$
Khoảng cách từ gốc toạ độ $O(0; 0)$ đến đường thẳng $d$:
$$d(O, d) = \frac{|2 \cdot 0 - 0 + m|}{\sqrt{2^2 + (-1)^2}} = \frac{|m|}{\sqrt{5}}$$
Theo giả thiết:
$$\frac{|m|}{\sqrt{5}} = \frac{\sqrt{5}}{5} \Leftrightarrow |m| = 1 \Leftrightarrow m = \pm 1$$
Tổng bình phương của tất cả các giá trị $m$ tìm được là:
$$T_m = m_1^2 + m_2^2 = 1^2 + (-1)^2 = 2$$
Câu 5 (1,0 điểm)
Từ hệ thức truy hồi:
$$u_{n+1} = \frac{u_n}{1 + (2n+1)u_n} \Leftrightarrow \frac{1}{u_{n+1}} = \frac{1}{u_n} + 2n + 1$$
Đặt $v_n = \frac{1}{u_n}$, ta có:
$$v_1 = \frac{1}{\sqrt{2026}}$$
$$v_{n+1} - v_n = 2n + 1$$
Cộng các đẳng thức từ $k = 1$ đến $n - 1$:
$$v_n = v_1 + \sum_{k=1}^{n-1} (2k + 1) = v_1 + 2 \cdot \frac{(n-1)n}{2} + (n-1) = v_1 + n^2 - 1$$
Do đó:
$$\frac{1}{u_k} = \frac{1}{\sqrt{2026}} + k^2 - 1$$
Suy ra:
$$\frac{1}{u_k^2} = \left(\frac{1}{\sqrt{2026}} + k^2 - 1\right)^2 = \frac{1}{2026} + \frac{2}{\sqrt{2026}}(k^2 - 1) + (k^2 - 1)^2$$
Ta tính tổng $S_{20} = \sum_{k=1}^{20} \frac{1}{u_k^2}$:
- $\sum_{k=1}^{20} 1 = 20$
- $\sum_{k=1}^{20} (k^2 - 1) = \frac{20 \cdot 21 \cdot 41}{6} - 20 = 2870 - 20 = 2850$
- $\sum_{k=1}^{20} (k^2 - 1)^2 = \sum_{k=1}^{20} (k^4 - 2k^2 + 1) = 722666 - 2(2870) + 20 = 716946$
Thay vào:
$$S_{20} = \frac{20}{2026} + \frac{2 \cdot 2850}{\sqrt{2026}} + 716946 = \frac{10}{1013} + \frac{5700}{\sqrt{2026}} + 716946 \approx 717072,6468$$
Giá trị của $P$:
$$P = \frac{S_{20}}{2026} \approx \frac{717072,6468}{2026} \approx 353,9351662$$
Câu 6 (1,0 điểm)
Chọn hệ toạ độ sao cho bờ phía Nam nằm trên trục hoành: $A(0; 0)$, hình chiếu $H(350; 0)$ và điểm $B(350; 120)$.
Điểm $M(x; 0)$ với $0 \le x \le 350$.
- Quãng đường chạy bộ: $AM = x$ (m).
- Quãng đường bơi: $MB = \sqrt{MH^2 + HB^2} = \sqrt{(350 - x)^2 + 120^2}$ (m).
Tổng thời gian di chuyển:
$$t(x) = \frac{x}{4} + \frac{\sqrt{(350 - x)^2 + 120^2}}{1,5}$$
Lấy đạo hàm theo $x$:
$$t'(x) = \frac{1}{4} - \frac{350 - x}{1,5\sqrt{(350 - x)^2 + 120^2}}$$
Cho $t'(x) = 0$:
$$1,5\sqrt{(350 - x)^2 + 120^2} = 4(350 - x)$$
$$\Leftrightarrow 2,25[(350 - x)^2 + 120^2] = 16(350 - x)^2$$
$$\Leftrightarrow 13,75(350 - x)^2 = 2,25 \cdot 14400 = 32400$$
$$\Leftrightarrow (350 - x)^2 = \frac{25920}{11} \Rightarrow 350 - x = \sqrt{\frac{25920}{11}} \approx 48,5424\text{ m}$$
Suy ra $x = 350 - \sqrt{\frac{25920}{11}} \approx 301,4576\text{ m}$ (thoả mãn $0 \le x \le 350$).
Thời gian tối thiểu:
$$t_{\min} = \frac{350 - \frac{360}{\sqrt{55}}}{4} + \frac{\frac{960}{\sqrt{55}}}{1,5} = 87,5 + 10\sqrt{55} \approx 161,66\text{ (giây)}$$
Câu 7 (1,0 điểm)
1. Bảng số liệu ghép nhóm
Mẫu số liệu có nhóm đầu tiên $[0; 2)$, độ dài mỗi nhóm bằng 2. Ta đếm được:
| Điểm số | Tần số $n_i$ | Tần số tích luỹ $cf_i$ |
|---|---|---|
| $[0; 2)$ | 0 | 0 |
| $[2; 4)$ | 1 | 1 |
| $[4; 6)$ | 8 | 9 |
| $[6; 8)$ | 20 | 29 |
| $[8; 10]$ | 11 | 40 |
| Tổng | 40 |
2. Tìm khoảng tứ phân vị $\Delta_Q$
- Cỡ mẫu: $n = 40$.
- Tứ phân vị thứ nhất $Q_1$:
Vị trí $\frac{n}{4} = 10$, thuộc vào nhóm $[6; 8)$.
$$Q_1 = 6 + \frac{10 - 9}{20} \cdot (8 - 6) = 6 + \frac{1}{20} \cdot 2 = 6,1$$
- Tứ phân vị thứ ba $Q_3$:
Vị trí $\frac{3n}{4} = 30$, thuộc vào nhóm $[8; 10]$.
$$Q_3 = 8 + \frac{30 - 29}{11} \cdot (10 - 8) = 8 + \frac{2}{11} = \frac{90}{11} \approx 8,1818$$
Khoảng tứ phân vị của mẫu số liệu ghép nhóm là:
$$\Delta_Q = Q_3 - Q_1 = \frac{90}{11} - 6,1 = \frac{229}{110} \approx 2,0818$$
Câu 8 (1,0 điểm)
Hàm số $y = 2x^3 - 3x^2 + m - 1$.
$$y' = 6x^2 - 6x = 6x(x - 1) = 0 \Leftrightarrow \left[\begin{array}{l} x = 0 \\ x = 1 \end{array}\right.$$
Toạ độ hai điểm cực trị là:
- $A(0; m - 1)$
- $B(1; m - 2)$
Diện tích tam giác $OAB$:
$$S_{\triangle OAB} = \frac{1}{2} |x_A y_B - x_B y_A| = \frac{1}{2} |0 \cdot (m - 2) - 1 \cdot (m - 1)| = \frac{1}{2}|m - 1|$$
Theo giả thiết:
$$\frac{1}{2}|m - 1| = \sqrt{19012025} \Leftrightarrow |m - 1| = 2\sqrt{19012025}$$
$$\Leftrightarrow \left[\begin{array}{l} m_1 = 1 + 2\sqrt{19012025} \\ m_2 = 1 - 2\sqrt{19012025} \end{array}\right.$$
Do đó:
$$P = |m_1 - m_2| = 4\sqrt{19012025} \approx 17441,11235$$
Câu 9 (1,0 điểm)
Gọi đường thẳng bờ sông phía thành phố $A$ là $d_1$, bờ phía thành phố $B$ là $d_2$.
Khoảng cách giữa hai bờ là $r = 1$ km.
Hình chiếu của $A$ lên $d_1$ là $A_0$ với $AA_0 = 5$ km.
Hình chiếu của $B$ lên $d_2$ là $C$ với $BC = 7$ km.
Tổng khoảng cách theo phương vuông góc với hai bờ sông giữa $A$ và $B$ là:
$$H = a + r + b = 5 + 1 + 7 = 13\text{ km}$$
Vì khoảng cách đường chim bay $AB = 25$ km, khoảng cách giữa $A$ và $B$ theo phương song song với bờ sông là:
$$L = \sqrt{AB^2 - H^2} = \sqrt{25^2 - 13^2} = \sqrt{456} = 2\sqrt{114}\text{ km}$$
Xét phép tịnh tiến theo vectơ $\vec{v}$ vuông góc với bờ sông (hướng từ $A$ sang $B$, $|\vec{v}| = r = 1$). Phép tịnh tiến biến điểm $A$ thành $A'$.
Khi đó:
$$T_{\vec{v}}(A) = A' \Rightarrow \vec{AA'} = \vec{EF} \Rightarrow A'F = AE$$
Tổng quãng đường đi từ $A$ đến $B$:
$$S = AE + EF + FB = A'F + FB + r$$
Do $r = 1$ cố định nên quãng đường ngắn nhất khi và chỉ khi ba điểm $A', F, B$ thẳng hàng.
Khi $A', F, B$ thẳng hàng:
- Khoảng cách từ $A'$ đến bờ $d_2$ là $a = 5$ km.
- Khoảng cách từ $B$ đến bờ $d_2$ là $b = 7$ km.
Gọi $D$ là hình chiếu vuông góc của $A'$ lên $d_2$. Ta có $DC = L = \sqrt{456}$.
Theo định lý Thales:
$$\frac{FC}{DC} = \frac{BC}{A'D + BC} = \frac{b}{a + b} = \frac{7}{5 + 7} = \frac{7}{12}$$
Vậy khoảng cách từ chân cầu $F$ đến điểm $C$ là:
$$FC = \frac{7}{12} \cdot \sqrt{456} = \frac{7\sqrt{114}}{6} \approx 12,4566\text{ (km)}$$
Câu 10 (1,0 điểm)
Dãy số $(u_n)$ được xác định bởi:
$$u_1 = 3$$
$$9u_{n+1} = u_n + 2(2n + 3)\sqrt{u_n + 1} + 4n^2 + 12n + 1$$
Cộng thêm 9 vào cả hai vế:
$$9(u_{n+1} + 1) = (u_n + 1) + 2(2n + 3)\sqrt{u_n + 1} + (2n + 3)^2$$
$$\Leftrightarrow 9(u_{n+1} + 1) = \left(\sqrt{u_n + 1} + 2n + 3\right)^2$$
Lấy căn bậc hai hai vế:
$$3\sqrt{u_{n+1} + 1} = \sqrt{u_n + 1} + 2n + 3$$
Đặt $v_n = \sqrt{u_n + 1} > 0$. Ta có:
$$v_1 = \sqrt{3 + 1} = 2$$
$$v_{n+1} = \frac{1}{3}v_n + \frac{2n + 3}{3}$$
Đặt $v_n = x_n + an + b$. Ta tìm được nghiệm riêng $an + b = n$, từ đó:
$$v_n = 3^{1-n} + n$$
Kiểm tra:
- $n = 1: v_1 = 3^0 + 1 = 2$ (đúng).
- $n = 2: v_2 = 3^{-1} + 2 = \frac{7}{3}$ (đúng).
Với $n = 10$:
$$v_{10} = 10 + 3^{-9} = 10 + \frac{1}{19683} = \frac{196831}{19683}$$
Số hạng thứ 10 của dãy số $(u_n)$ là:
$$u_{10} = v_{10}^2 - 1 = \left(10 + \frac{1}{19683}\right)^2 - 1 = 99 + \frac{20}{19683} + \frac{1}{19683^2} = \frac{38354922072}{387420489} \approx 99,0010161$$