TRƯỜNG THCS ........................ TỔ TOÁN – TIN HỌC Bài tập về nhà | PHIẾU BÀI TẬP: DẤU HIỆU CHIA HẾT Môn: Toán – Lớp 6 Chủ đề: Dấu hiệu chia hết cho 2, 3, 5, 9, 4, 6 |
I. BÀI TẬP MỨC ĐỘ CƠ BẢN
Câu 1 (1,0 điểm).
Cho các số sau: $134;\ 255;\ 680;\ 1\ 026;\ 7\ 345$.
a) Trong các số đã cho, những số nào chia hết cho $2$? Vì sao?
b) Trong các số đã cho, những số nào chia hết cho $5$? Những số nào chia hết cho cả $2$ và $5$?
Câu 2 (1,0 điểm).
Cho các số sau: $213;\ 435;\ 762;\ 1\ 503;\ 6\ 425$.
a) Số nào chia hết cho $3$? Giải thích bằng cách tính tổng các chữ số.
b) Trong các số chia hết cho $3$ tìm được ở câu a, số nào chia hết cho $9$? Vì sao?
Câu 3 (1,0 điểm).
Dấu hiệu chia hết cho $4$: *Một số có hai chữ số tận cùng tạo thành một số chia hết cho $4$ thì số đó chia hết cho $4$.*
Áp dụng dấu hiệu trên, hãy xét xem các số sau đây có chia hết cho $4$ hay không và giải thích:
a) $316$;
b) $1\ 242$;
c) $5\ 728$.
Câu 4 (1,0 điểm).
Dấu hiệu chia hết cho $6$: *Một số chia hết cho cả $2$ và $3$ thì chia hết cho $6$.*
Trong các số $432;\ 526;\ 810;\ 1\ 235$, số nào chia hết cho $6$? Giải thích chi tiết cho từng trường hợp.
Câu 5 (1,5 điểm).
Điền một chữ số thích hợp vào dấu $*$ để số $\overline{47*}$:
a) Chia hết cho $2$;
b) Chia hết cho $5$;
c) Chia hết cho cả $2$ và $5$.
Câu 6 (1,5 điểm).
Tìm chữ số $x$ thích hợp để:
a) Số $\overline{1x8}$ chia hết cho $3$;
b) Số $\overline{52x}$ chia hết cho $9$.
II. BÀI TẬP MỨC ĐỘ VẬN DỤNG
Câu 7 (1,5 điểm).
Tìm tất cả các cặp chữ số $(x, y)$ để số $A = \overline{3x5y}$ chia hết cho cả $2$, $5$ và $9$.
Câu 8 (1,5 điểm).
Một đội tình nguyện viên gồm khoảng từ $100$ đến $140$ người tham gia dọn dẹp vệ sinh môi trường. Khi chỉ huy chia đội thành các nhóm $4$ người hoặc các nhóm $6$ người thì đều vừa đủ nhóm, không thừa người nào. Nhưng nếu chia thành các nhóm $5$ người thì lại dư $2$ người. Hỏi đội tình nguyện viên có chính xác bao nhiêu người?
--------- HẾT ---------
Họ và tên học sinh: ................................................................ Lớp: ........................
HƯỚNG DẪN CHẤM VÀ BIỂU ĐIỂM
A. HƯỚNG DẪN CHUNG
- Học sinh giải theo cách khác đúng với kiến thức đã học vẫn cho điểm tối đa của từng câu, từng ý.
- Điểm toàn bài là tổng điểm của các câu thành phần, tính theo thang điểm $10,0$.
B. ĐÁP ÁN VÀ THANG ĐIỂM CHI TIẾT
| Bài | Ý | Nội dung | Điểm |
|---|---|---|---|
| 1 | a | **Số chia hết cho $2$:** - Các số chia hết cho $2$ là $134;\ 680;\ 1\ 026$. - Giải thích: Vì các số này có chữ số tận cùng lần lượt là $4;\ 0;\ 6$ (là các chữ số chẵn). | 0,25 0,25 |
| ^ | b | **Số chia hết cho $5$ và cho cả $2$ và $5$:** - Các số chia hết cho $5$ là $255;\ 680;\ 7\ 345$ (do có chữ số tận cùng là $0$ hoặc $5$). - Số chia hết cho cả $2$ và $5$ là $680$ (do có chữ số tận cùng là $0$). | 0,25 0,25 |
| 2 | a | **Số chia hết cho $3$:** - Xét tổng các chữ số của từng số: + Số $213$ có $2 + 1 + 3 = 6$, $6 \ \vdots \ 3$ nên $213 \ \vdots \ 3$. + Số $435$ có $4 + 3 + 5 = 12$, $12 \ \vdots \ 3$ nên $435 \ \vdots \ 3$. + Số $762$ có $7 + 6 + 2 = 15$, $15 \ \vdots \ 3$ nên $762 \ \vdots \ 3$. + Số $1\ 503$ có $1 + 5 + 0 + 3 = 9$, $9 \ \vdots \ 3$ nên $1\ 503 \ \vdots \ 3$. + Số $6\ 425$ có $6 + 4 + 2 + 5 = 17$, $17$ không chia hết cho $3$ nên $6\ 425$ không chia hết cho $3$. - Kết luận: Các số chia hết cho $3$ là $213;\ 435;\ 762;\ 1\ 503$. | 0,25 0,25 |
| ^ | b | **Số chia hết cho $9$:** - Trong các số trên, chỉ có số $1\ 503$ có tổng các chữ số là $9$, mà $9 \ \vdots \ 9$ nên $1\ 503 \ \vdots \ 9$. - Các số $213;\ 435;\ 762$ có tổng các chữ số lần lượt là $6;\ 12;\ 15$ không chia hết cho $9$ nên không chia hết cho $9$. - Vậy số chia hết cho $9$ là $1\ 503$. | 0,25 0,25 |
| 3 | a | **Xét số $316$:** Hai chữ số tận cùng là $16$. Vì $16 \ \vdots \ 4$ nên $316 \ \vdots \ 4$. | 0,25 |
| ^ | b | **Xét số $1\ 242$:** Hai chữ số tận cùng là $42$. Vì $42 = 4 \cdot 10 + 2$ không chia hết cho $4$ nên $1\ 242$ không chia hết cho $4$. | 0,25 |
| ^ | c | **Xét số $5\ 728$:** Hai chữ số tận cùng là $28$. Vì $28 \ \vdots \ 4$ ($28 = 4 \cdot 7$) nên $5\ 728 \ \vdots \ 4$. | 0,5 |
| 4 | **Xét tính chia hết cho $6$:** - Số $432$: Tận cùng là $2$ nên $432 \ \vdots \ 2$. Tổng các chữ số: $4 + 3 + 2 = 9 \ \vdots \ 3$ nên $432 \ \vdots \ 3$. Do đó $432 \ \vdots \ 6$. - Số $526$: Tận cùng là $6$ nên $526 \ \vdots \ 2$. Tổng chữ số: $5 + 2 + 6 = 13$ không chia hết cho $3$ nên $526$ không chia hết cho $3$. Do đó $526$ không chia hết cho $6$. - Số $810$: Tận cùng là $0$ nên $810 \ \vdots \ 2$. Tổng các chữ số: $8 + 1 + 0 = 9 \ \vdots \ 3$ nên $810 \ \vdots \ 3$. Do đó $810 \ \vdots \ 6$. - Số $1\ 235$: Tận cùng là $5$ (lẻ) nên không chia hết cho $2$. Do đó $1\ 235$ không chia hết cho $6$. - Kết luận: Các số chia hết cho $6$ là $432$ và $810$. | 0,25 0,25 0,25 0,25 | |
| 5 | a | Số $\overline{47*}$ chia hết cho $2$ khi $*$ là chữ số chẵn. Vậy $* \in \{0;\ 2;\ 4;\ 6;\ 8\}$. | 0,5 |
| ^ | b | Số $\overline{47*}$ chia hết cho $5$ khi $*$ nhận giá trị $0$ hoặc $5$. Vậy $* \in \{0;\ 5\}$. | 0,5 |
| ^ | c | Số $\overline{47*}$ chia hết cho cả $2$ và $5$ khi chữ số tận cùng là $0$. Vậy $* = 0$. | 0,5 |
| 6 | a | Để $\overline{1x8} \ \vdots \ 3$ thì tổng các chữ số $(1 + x + 8) \ \vdots \ 3$, tức là $(9 + x) \ \vdots \ 3$. Vì $9 \ \vdots \ 3$ nên $x \ \vdots \ 3$. Do $x$ là chữ số ($0 \le x \le 9$) nên $x \in \{0;\ 3;\ 6;\ 9\}$. | 0,5 0,25 |
| ^ | b | Để $\overline{52x} \ \vdots \ 9$ thì tổng các chữ số $(5 + 2 + x) \ \vdots \ 9$, tức là $(7 + x) \ \vdots \ 9$. Do $x$ là chữ số nên $7 \le 7 + x \le 16$. Bội duy nhất của $9$ trong khoảng này là $9$. Ta có: $7 + x = 9 \Rightarrow x = 2$. Vậy $x = 2$. | 0,5 0,25 |
| 7 | **Tìm cặp chữ số $(x, y)$:** - Vì $A = \overline{3x5y}$ chia hết cho cả $2$ và $5$ nên chữ số tận cùng phải là $0$. Do đó $y = 0$. - Khi đó số trở thành $\overline{3x50}$. - Để $\overline{3x50} \ \vdots \ 9$ thì tổng các chữ số phải chia hết cho $9$: $(3 + x + 5 + 0) \ \vdots \ 9 \Rightarrow (8 + x) \ \vdots \ 9$. - Do $x$ là chữ số ($0 \le x \le 9$) nên $8 \le 8 + x \le 17$. Số duy nhất trong khoảng này chia hết cho $9$ là $9$. Suy ra $8 + x = 9 \Rightarrow x = 1$. - Kết luận: Cặp chữ số cần tìm là $(x, y) = (1; 0)$. | 0,5 0,25 0,25 0,25 0,25 | |
| 8 | Giải bài toán thực tế: - Gọi số người của đội tình nguyện là $n$ ($n \in \mathbb{N}^*,\ 100 \le n \le 140$). - Vì xếp thành các nhóm $4$ người vừa đủ nên $n \ \vdots \ 4$. - Vì xếp thành các nhóm $6$ người vừa đủ nên $n \ \vdots \ 6$, suy ra $n$ là số chẵn chia hết cho $3$. - Số $n$ vừa chia hết cho $4$ vừa chia hết cho $6$ nên $n$ là bội chung của $4$ và $6$. Các bội chung của $4$ và $6$ trong khoảng từ $100$ đến $140$ (bội của $12$) là: $108;\ 120;\ 132$. - Mặt khác, khi chia thành các nhóm $5$ người thì dư $2$ nên $n$ có chữ số tận cùng là $2$ hoặc $7$. - Do $n \ \vdots \ 4$ nên $n$ là số chẵn, suy ra chữ số tận cùng của $n$ phải là $2$. - Trong ba số $108;\ 120;\ 132$, chỉ có số $132$ tận cùng bằng $2$. - Thử lại: $132 = 5 \cdot 26 + 2$ (chia $5$ dư $2$), $132 = 4 \cdot 33 \ \vdots \ 4$, $132 = 6 \cdot 22 \ \vdots \ 6$ (thỏa mãn). - Vậy đội tình nguyện có $132$ người. | 0,25 0,25 0,25 0,25 0,25 0,25 |