1. Trong hộp có 10 tấm thẻ cùng loại được đánh số từ 1 đến 10. Lấy ra ngẫu nhiên lần lượt, không hoàn lại 2 thẻ từ hộp. Gọi $X$ là tổng các số ghi trên 2 thẻ. Tính xác suất của biến cố $X = 18$ biết rằng $X \ge 17$. Tính kì vọng của $X$.
LỜI GIẢI CHI TIẾT
Câu 1
Lấy ngẫu nhiên lần lượt không hoàn lại 2 thẻ từ 10 thẻ được đánh số từ $1$ đến $10$.
Không gian mẫu gồm các tập hợp 2 thẻ phân biệt, số phần tử của không gian mẫu là:
$$n(\Omega) = \mathrm{C}_{10}^2 = \dfrac{10 \times 9}{2} = 45$$
**1. Tính xác suất của biến cố $X = 18$ biết rằng** $X \ge 17$
Gọi $A$ là biến cố "$X = 18$" và $B$ là biến cố "$X \ge 17$".
Ta cần tính xác suất có điều kiện $P(A \mid B) = \dfrac{P(A \cap B)}{P(B)} = \dfrac{n(A \cap B)}{n(B)}$.
Vì hai thẻ được lấy ra mang các số đôi một khác nhau thuộc tập $\{1; 2; \dots; 10\}$, ta liệt kê các cặp số $\{a, b\}$ ($a < b$) có tổng $X = a + b \ge 17$:
- Với $X = 17$: các cặp thỏa mãn là $\{7; 10\}$ và $\{8; 9\}$ (có 2 cặp).
- Với $X = 18$: chỉ có cặp $\{8; 10\}$ (có 1 cặp).
- Với $X = 19$: chỉ có cặp $\{9; 10\}$ (có 1 cặp).
- Tổng lớn nhất có thể là $9 + 10 = 19$, do đó không có trường hợp $X \ge 20$.
Như vậy:
- Biến cố $B = \{X \ge 17\}$ có $n(B) = 2 + 1 + 1 = 4$ kết quả thuận lợi.
- Do $A \subset B$ nên $A \cap B = A$, suy ra $n(A \cap B) = n(A) = 1$ kết quả thuận lợi (cặp $\{8; 10\}$).
Xác suất cần tìm là:
$$P(X = 18 \mid X \ge 17) = \dfrac{n(A \cap B)}{n(B)} = \dfrac{1}{4} = 0,25$$
2. Tính kì vọng của $X$
Cách 1: Tính trực tiếp qua tổng giá trị trên tất cả các kết quả đồng khả năng
Mỗi tấm thẻ số $k \in \{1; 2; \dots; 10\}$ sẽ được ghép đôi với 9 thẻ còn lại, do đó mỗi số từ 1 đến 10 xuất hiện đúng 9 lần trong tổng số 45 cặp có thể chọn.
Tổng giá trị của $X$ qua tất cả 45 cặp là:
$$\sum X = 9 \times (1 + 2 + 3 + \dots + 10) = 9 \times \dfrac{10 \times 11}{2} = 9 \times 55 = 495$$
Do các cặp thẻ có cùng khả năng xuất hiện, kì vọng của $X$ là:
$$E(X) = \dfrac{\sum X}{n(\Omega)} = \dfrac{495}{45} = 11$$
Cách 2: Sử dụng tính chất tuyến tính của kì vọng
Gọi $X_1$ là số ghi trên thẻ rút lần thứ nhất, $X_2$ là số ghi trên thẻ rút lần thứ hai. Khi đó:
$$X = X_1 + X_2$$
Biến ngẫu nhiên $X_1$ nhận các giá trị thuộc tập $\{1; 2; \dots; 10\}$ với xác suất đều nhau bằng $\dfrac{1}{10}$. Ta có:
$$E(X_1) = \sum_{k=1}^{10} k \cdot P(X_1 = k) = \dfrac{1}{10} \times (1 + 2 + \dots + 10) = \dfrac{55}{10} = 5,5$$
Tương tự, phân phối biên duyên của thẻ rút thứ hai $X_2$ cũng nhận các giá trị từ $1$ đến $10$ với xác suất bằng $\dfrac{1}{10}$, do đó:
$$E(X_2) = 5,5$$
Theo tính chất của kì vọng:
$$E(X) = E(X_1 + X_2) = E(X_1) + E(X_2) = 5,5 + 5,5 = 11$$
Kết luận: