Ôn thi Olympic Toán quốc tế TIMO - Khối 3 (Lớp 3)
- 22 bài học
Bài 1: Dãy số có quy luật (Number sequence with pattern)
I. Từ vựng (Vocabulary)
| STT | Từ vựng | Dịch nghĩa |
|---|---|---|
| 1 | According to | Dựa vào |
| 2 | Given | Cho |
| 3 | Sequence | Dãy |
| 4 | Number | Số |
| 5 | Pattern | Quy luật |
| 6 | Term | Số hạng |
II. Ví dụ
Ví dụ 1. Dựa vào quy luật dưới đây, tìm số tiếp theo ở trong dãy.
According to the pattern below, find the next term in the sequence.
$1, 4, 7, 10, 13, \dots$
Lời giải:
Quy luật: Số liền sau hơn số liền trước 3 đơn vị ($+3$).
$1+3=4$; $4+3=7$; $7+3=10$; $10+3=13$.
Số tiếp theo: $13+3=16$.
Đáp số: $16$.
Ví dụ 2. Cho dãy số có quy luật dưới đây.
Given the sequence with the pattern below.
$5, 10, 15, 20, 25, \dots$
a) Tìm số hạng tiếp theo trong dãy. (Find the next term in the sequence.)
b) Tìm số hạng thứ 8 trong dãy. (Find the 8th term in the sequence.)
c) Tìm số hạng thứ 30 trong dãy. (Find the 30th term in the sequence.)
Lời giải:
a) Cách 1: Quy luật: Số liền sau hơn số liền trước 5 đơn vị ($+5$).
$5+5=10$; $10+5=15$; $15+5=20$; $20+5=25$; $25+5=30$.
Cách 2: Quy luật: Số thứ $n$ bằng $5\times n$.
Số thứ nhất: $5=5\times 1$; số thứ hai: $10=5\times 2$; số thứ ba: $15=5\times 3$; số thứ tư: $20=5\times 4$; số thứ năm: $25=5\times 5$.
b) Theo quy luật ở cách 2 câu a, số thứ tám là: $5\times 8=40$.
c) Số thứ 30 là: $5\times 30=150$.
Đáp số: a) $30$; b) $40$; c) $150$.
Ví dụ 3. Cho dãy số có quy luật dưới đây, tìm số thứ 21 ở trong dãy.
Given the sequence with the pattern below, find the 21st term in the sequence.
$100, 98, 96, 94, \dots$
Lời giải:
Quy luật: Số liền sau bằng số liền trước trừ đi 2 đơn vị.
Lưu ý cách làm sai: KHÔNG ĐƯỢC LẤY $100-2\times 21$.
Cách làm đúng:
Số thứ nhất và số thứ 21 cách nhau số khoảng là: $21-1=20$ (khoảng).
Mỗi khoảng bằng 2 đơn vị.
Số thứ nhất hơn số thứ 21 số đơn vị là: $20\times 2=40$.
Vì số thứ nhất là 100 nên số thứ 21 là: $100-40=60$.
Đáp số: $60$.
III. Cách làm tổng quát
- Ta có các hướng cơ bản sau đây để tìm ra quy luật của dãy số:
- Xét hiệu hai số liên tiếp.
- Xét tổng hai số liên tiếp.
- Xét tích (thương) hai số liên tiếp.
- Tách dãy đã cho thành 2 dãy số đan xen nhau.
- Công thức tìm số hạng thứ $n$ của dãy số cách đều $k$ đơn vị, số thứ nhất của dãy là $a$:
- Dãy số tăng dần: $a+(n-1)\times k$.
- Dãy số giảm dần: $a-(n-1)\times k$.
Làm phần Bài tập bên dưới để luyện tập.